Asitle Aktive Edilmiş Bentonitin Suya Doygun İnkübasyon Şartlarında Toprağın Yarayışlı Demir ve Çinko Kapsamına Etkisi

Abstract

Bu çalışmanın amacı suya doygun inkübasyon şartlarında, 1 N H2SO4 ile aktive edilerek toprağa uygulanan aktif bentonitin (AB) toprağın yarayışlı Fe ve Zn kapsamına etkilerini belirlemektir. Bu amaçla AB'in 4 farklı dozu (% 0, 3, 6 ve 12) ile 20 mg/kg Fe ve 5 mg/kg Zn'nun farklı kombinasyonu (AB + FeZn, AB+Fe, AB+Zn ve AB+Felll-EDTA+Zn) toprağa uygulanarak, suya doygun şartlarda 45 gün süreyle inkünasyona bırakılmıştır. İnkübasyon denemesi birbirinden bağımsız 4 farklı deneme şeklinde tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak sera şartlarında yürütülmüştür. Denemeden elde edilen verilere göre AB dozu arttıkça toprakların pH değerinin düştüğü, EC değerinin artığı, yarayışlı Fe, Mn ve Cu kapsamının azaldığı, Zn kapsamının ise %3 AB dozuna kadar arttığı daha yüksek AB dozlarında azaldığı bulunmuştur. Aktif bentonit+FeZn uygulamasında toprakta yarayışlı Fe'in 47.67'den 22.77 mg/kg'a, AB+Fe uygulamasında 49.44'den 25.97 mg/kg'a, AB+Zn uygulamasında 59.36'dan 33.02 mg/kg'a ve AB+Felll-EDTAZn uygulamasında 58.88'den 28.00 mg/kg'a istatistiksel olarak önemli (P≤0.05) düzeyde azalmıştır. Zn kapsamını ise sırasıyla 0.49'dan 0.59'a, 1.25'den 1.66 mg/kg'a, 1.15'den 1.50'ye ve 1.29'dan 1.52 mg/kg'a önemli (P≤0.05) düzeyde artış belirlenmiştir. İlk 3 uygulamada AB'in %6 dozunun toprakta Fe kapsamını sırasıyla, %-52.23, -47.47, -44.37 oranında 4. uygulamada AB'in %3 dozunun Fe kapsamını %-48.98 oranında azaltığı tespit edilirken; AB'in %3 dozunda Zn kapsamının ise sırasıyla, %32.80, 20.41, 30.44 ve 17.83 oranında arttığı tespit edilmiştir. Çalışma sonunda suya doygun şartlarda topraklarda Fe toksite riskini önlemek için AB % 6 oranında; Zn yarayışlılığını artırmak için ise AB %3 oranında topraklara uygulanması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Aktive bentonit, demir, çinko, suya doygun toprak, inkübasyonThe aim of this study is to determine the effect of activated bentonite (AB) applied through activation with 1 N H2SO4 in soils under water-saturated incubation conditions on available Fe and Zn content of soils. In this way, 4 different doses of AB (0, 3, 6 and 12 %) and different combinations of 20 mg/kg Fe and 5 mg/kg Zn (AB + FeZn, AB + Fe, AB + Zn and AB + Felll-EDTA+Zn) were applied to soil and left to incubation for 45 days. Incubation experiment was carried out in 4 independent experiments according to randomized plots design with 3 replications under greenhouse conditions. It was found that pH of soils decreased as AB dose increased, EC value increased, available Fe, Mn and Cu content decreased, and Zn content increased up to AB3 dose, while it decreased in higher AB doses. Available FE decreased from 47.67 to 22.77 mg/kg with active bentonite+FeZn, from 49.44 to 25.97 mg/kg with AB+Fe, from 59.36 to 33.02 mg/kg with AB+Zn and from 58.88 to 28.00 mg/kg with AB+Felll-EDTAZn statistically significantly (P≤0.05). In terms of Zn content, statistically significant increase was found from 0.49 to 0.59, 1.25 to 1.66 mg/kg, 1.15 to 1.50 and 1.29 to 1.52 mg/kg, respectively (P≤0.05). In the first 3 applications, it was found that 6% dose of AB decreased Fe content in soil by -52.23%, -47.47, -44.37% respectively and 3% dose of EU by -48.98%; while Zn content increased 32.80%, 20.41%, 30.44% and 17.83% in 3% dose of AB, respectively. It was proposed that 6% AB should be given to prevent FE toxicity risk under water-saturated conditions and 3% AB should be given to increase Zn availability. Key Words: Activated bentonite, iron, zinc, water-saturated soil, incubation