Multipl Sklerozda Hastalık Başlangıç Yaşının Hastalık Seyri Üzerine Etkisi

Abstract

Giriş ve Amaç: Multipl Skleroz (MS) santral sinir sisteminin (SSS) demiyelinizan ve aksonal hasarı ile seyreden hastalığıdır. Hastalık erken ve ileri yaşta görülebilmekle birlikte sıklıkla genç erişkin yaşta ve kadın cinsiyette ortaya çıkmaktadır. Hastalık başlangıç yaşına göre klinik ve demografik bulgularda farklılıklar olabilir. Bu durum hastaların tanı, tedavi ve takip süreçleri açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı MS hastalarında hastalık başlangıç yaşına göre ortaya çıkabilecek klinik ve demografik verileri ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı'nda takip edilen MS hastaları dahil edilmiştir. Hastaların; yaş, cinsiyet, eğitim durumları, işleri, hastalık başlangıç yaşı, hastalık süresi, ilk hastalık başlangıç semptomu, hastalık başlangıç subtipi, tanıya kadar geçen süre, sekonder progresif forma kadar geçen süre, son EDSS, EDSS 3'e ulaşana kadar geçen zaman, EDSS 6'ya ulaşana kadar geçen zaman, toplam atak sayıları ve atak sıklıkları belirlenmiştir. Hastalık başlangıç yaşına göre; 20 yaş altı, 20-30 yaş arası, 30-40 yaş arası, 40-50 yaş arası ve 50 yaş üzeri olarak gruplar oluşturulmuştur. Bu gruplara göre istatistiksel analiz yapılmış ve tüm istatistiksel testler için p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya hastalık başlangıç zamanı ve şekli belirlenmiş olan 2205 hasta dahil edilmiştir. Kadın/erkek oranı 2,23'tür. Hastalık başlangıç yaşına göre cinsiyet oranında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Ailesel MS görülme oranı %18,2'dir. Tüm yaş grupları için en sık hastalık başlangıç semptomu supratentorial tutulum bölgesine ait semptomlar şeklinde olmaktadır. Başlangıç yaşının artması ile optik sinir ve beyin sapı/serebellum tutulumu şeklinde başlangıç oranları azalmakta spinal tutulum ile başlangıç şekli artmaktadır. Hastaların %4,7'si Primer progresif MS, %10,9'u sekonder progresif MS tipinde hastalık formuna sahiptir. Ortalama hastalık başlangıç yaşı 29,75 olarak bulunmuştur. Pediyatrik dönemde hastalık başlangıcı gösteren hasta oranı %9,5'tir. Erken hastalık başlangıç yaşı olanların daha kısa sürede atak geçirdiği ve toplam atak sayılarının fazla olduğu görülmüştür. Relapsing remitting MS tanısı aldıktan sonra sekonder progresif MS'e kadar geçen süre yaş arttıkça azalmaktadır. Hastalık başlangıç yaşı arttıkça EDSS 3'e ve EDSS 6'ya ulaşma süresi kısalmaktadır. Sonuç: MS sıklıkla 3. ve 4. dekatlarda başlangıç gösterir. Erken ve ileri yaşlarda hastalık başlangıcına göre hastalık başlangıç semptomu, ailesel olma durumu, progresyon oranı ve atak sıklıkları değişkenlik gösterebilir. Hastaların tanı, takip ve tedavi aşamalarında ilk semptom verdikleri yaşın dikkate alınması ve buna göre bireysel hasta takip ve tedavi usullerinin belirlenmesi uygun olacaktır. Anahtar Sözcükler: Multipl skleroz, Hastalık başlangıç yaşı, Progresyon, AtakIntroduction and Objective: Multiple sclerosis (MS) is a chronic disease of the central nervous system, characterized by demyelination and axonal injury. Although the disease may present at both early and advanced ages, it most commonly manifests in young adults and exhibits a higher prevalence among females. Clinical and demographic characteristics of patients may vary depending on the age at disease onset, which holds significant implications for diagnosis, therapeutic strategies, and long-term follow-up. The objective of this study is to investigate the clinical and demographic variations associated with different age groups at disease onset in patients with MS. Materials and Methods:The study included patients with MS who were followed up in Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine, Department of Neurology. We collected data on various factors including age, gender, educational status, occupation, age at disease onset, disease duration, first disease onset symptom, disease onset subtype, time to diagnosis, time to secondary progressive form, last EDSS time to EDSS 3, time to EDSS 6, total number of attacks, and attack frequency, retrospectively. We then formed groups based on the age of onset of the disease (<20y, 20-30, 30-40, 40-50, >50y) and performed statistical analysis on these groups, with p<0.05 considered significant for all statistical tests. Results: A total of 2205 patients with clearly defined disease onset time and symptoms were included in the retrospective study. The female-to-male ratio was 2.23, with no statistically significant difference in sex distribution across age groups at disease onset. The prevalence of familial MS was 18.2%. Supratentorial involvement was the most common initial symptom across all age groups. With increasing age at onset, the frequency of optic nerve and brainstem/cerebellar involvement decreased, while spinal cord involvement became more prevalent. Primary progressive MS was observed in 4.7% of patients, and secondary progressive MS in 10.9%. The mean age at disease onset was 29.75 years, and 9.5% of patients had a pediatric-onset MS. Patients with early-onset MS experienced shorter attack durations and a higher total number of attacks. The time to transition from relapsing-remitting MS to secondary progressive MS decreased with increasing age at onset. Additionally, older age at disease onset was associated with a shorter time to reach both EDSS 3 and EDSS 6 scores. Conclusion: MS most commonly begins during the third and fourth decades of life. Clinical features such as initial symptomatology, familial predisposition, disease progression, and attack frequency may vary depending on the age at disease onset. Therefore, consideration of age at first symptom onset is essential in the diagnostic, follow-up, and therapeutic processes. Tailoring patient management strategies according to age-specific clinical presentations may enhance individualized care and improve long-term outcomes. Keywords: Multiple sclerosis, Age at disease onset, Progression, Relapse