Lifli Çay Atıklarından Çay Özütü Eldesinde Yanıt Yüzey Metodolojisi ile Ekstraksiyon Parametrelerinin Optimizasyonu

Abstract

Türkiye’de yüksek miktarlarda çay üretimine bağlı olarak ortaya çıkan lifli çay atığının, ekstrakiyon işlemi ile çay özütü eldesindekiextraksiyon parametreleri son yıllarda önem kazanmaktadır. Elde edilen çay özütü ise buzlu çay üretiminde ve poşet çay üretiminderenk ve tad destekleyicisi olarak kullanılmaktadır. Bundan dolayı daha verimli ve maliyeti düşük bir ekstraksiyonun uygulanmasıendüstri açısından önemlidir. Bu noktada ise ekstraksiyon paramaterelerinin optimize edilmesi, çalışmanın ana hedefini oluşturmaktadır.Söz konusu parametrelerinden 3 tanesi (çay atığı/su oranı, sıcaklık ve süre) Yanıt Yüzey Metodolojisi kullanılarak sekiz farklı yanıtfaktörü (Ekstrakt verimi-EY, L*, a*, b*, C (Chroma) ve h (hue angle), toplam fenolik madde-TPC, antioksidan aktivite 2,2-diphenyl 1-picryl hydrazil radical (DPPH) üzerinde modellenerek tahmin gücü ortaya konulmuştur. Oluşturulan 20 deneme deseni özelindeparametrelerin değer aralıkları çay atığı/su oranı, sıcaklık ve süre için sırasıyla 0.5-10%, 50-95°C, 1-50 dakika şeklinde belirlenmiştir.Oluşturulan modelde sekiz farklı yanıt özelinde ortalama değerler ise EY, L*, a*, b*, C, h, TPC, DPPH için sırasıyla 2.37±0.83%,1.42±0.35, 0.77±0.51, 6.64±0.41, 96.42±5.75, 49.99±21.74 mg gallic acid /100g ve 35.89±17.82 mgTrolox/g şeklinde bulunmuştur.Mevcut yanıtların kullanıldığı tahminleme modeli sadece L* ve TPC için uygun olarak tespit edilmiştir. Modelleme sonucunda iseoptimum tahminleme noktası (R2 ) için çay atığı/su oranı 8%, sıcaklık, 94.95°C, süre 60 dakika olarak tespit edilmiş ve istenirliği 0.839olarak hesaplanmıştır. Böylece çay atığının ilgili değişkenler özelinde elde edilecek renk ve fonksiyonelliğinin tahmin edilmesi ilebirlikte daha az maliyet ve sürede çay özütü elde edilebilecektir. Böylece çay atığı rengi ve işlevsellik parametrelerinin tahmini, düşük maliyetli çay ekstresi üretimine yardımcı olabilir. Bununla birlikte, ortaya çıkan büyük miktardaki çay atığı hem soğuk çay hem depoşet çay üretimi için kullanılabilmektedir.