Moda ve Değişen Tesettür Algısı Üzerine Bir Araştırma

Abstract

Tesettür olgusu ülkemizde birbirinden farklı nedenlerle de olsa tüm çevreler tarafından tartışılmaktadır. Son yirmi yıllık süreçte bu tartışmalar yeni boyutlar kazanmıştır. Dindar muhafazakâr kitlenin kazandığı siyasi ve ekonomik güç başörtülü kadınların eğitim ve çalışma olanakları ile birlikte toplumsal görünürlüklerini de artırmıştır. Başörtülü kadınların hem düşünce yapıları hem de pratik yaşam koşulları önemli değişimler geçirmektedir. Bu değişimi olumlu değerlendirenler yanında şiddetle eleştiren ve tesettürün metalaştığını düşünenler de vardır. Araştırmada başörtülü kadınlarda gözlemlenen bu dönüşüm ile tesettür modasının ilişkisi nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak incelenmiştir. Tesettürün anlamı, tesettür ve moda ilişkisi, dindar kitlenin değişen yaşam biçimleri hakkında üç ayrı gruba sorular yöneltilmiştir. Başörtüsü problemi nedeniyle çeşitli bedeller ödemiş kişilerden seçilen birinci grubun çoğunluğunun modayı; tesettürü yozlaştırıcı etkiye sahip bir olgu ve inancın metalaşması olarak değerlendirdiği ortaya çıkmıştır. Tesettüre yaşamında birincil değerde yer vermeyen, daha esnek bir örtünme ve dini yaşam algısına sahip olan ikinci grupta farklı yaklaşımlar olmakla birlikte temelde iki ana yaklaşımın varlığından söz etmek mümkündür. Bu gruptaki katılımcıların bazıları modayı önemli bir gereklilik ve estetik ihtiyaç olarak değerlendirmekte iken; bazıları ise tesettür modasına tümüyle karşı çıkarak sade ve mütevazı bir yaşamı tercih etmektedir. Tesettürdeki değişimi dışarıdan gözlemleyen üçüncü gruptaki katılımcıların da bazı fikir ayrılıklarına rağmen tesettürün metalaştığı ve değişen tesettürün İslami kimlikle ilişkisinin zayıfladığı yönünde ortak bir kanaati paylaştıkları görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Moda, İslami tesettür, tesettür modası, toplumsal değişim, tüketim, tüketim kültürüVeiling is a phenomenon that has been discussed by different spheres in our country. These discussions have acquired new dimensions within the last twenty years. The political and economic power gained by the religious and conservative population has increased the educational and working opportunities together with the social visibility of the veiled women. Both the mentalities and the practical living conditions of the veiled women have been under significant changes. There are some people who evaluate these changes positively whereas there are some others who criticize this situation sharply and think that veiling has been commoditized. This qualitative study was built on the correlation of the transformation observed on veiled women and veiling fashion. Depth interview technique was used as the data collection method. During the study the participants from three different groups were asked some questions regarding the definition of the veiling, the relationship between veiling and fashion and the changing life styles of the religious population. One of the findings of the study is that the people in the first group comprised of the ones who paid a price because of veiling problem evaluates veiling as a phenomenon having a vitiating affect and commoditizing faith. Even if there are some other approaches, it is possible to refer to two approaches of the people from the second group who do not place veiling as the primary point in their lives and who have a flexible perceptions on veiling and religious lives. Some of the participants from this group handle fashion as an important necessity and aesthetic need; while some others strictly objects to veiling fashion and prefer a simple and modest life. In spite of the fact that the participants of the third group, who observed the change on the veiling extrinsically, have some conflicts; they have a common vision that veiling is commoditized and the relationship between this change and Islam has declined. Keywords: Fashion, Islamic veiling, the veiling fashion, social change, consumption, consumption culture.