Avena Sterilis L.’ın Mikrosatellit İşaretleyicileri ile Genetik Çeşitlilik Analizi

Abstract

Avena sterilis, buğday ekim alanlarında sorun olan önemli bir yabancı ot olup, mücadelesinde yoğun herbisit kullanımı söz konusudur. Herbisitlerin ve çevresel faktörlerin yabancı ot türleri üzerindeki etkisi hakkında bilgi sahibi olmak açısından genetik çeşitlilik çalışması önem taşır. Türler içindeki yüksek düzeyde genetik çeşitlilik, değişen çevre koşullarına adaptasyonun garantisidir. Bu çalışma, türlerin kimyasal mücadelesi sırasında etkinlik kaybı şikayetleri nedeniyle yapılmıştır. Analizler Türkiye'nin Orta Karadeniz bölgesindeki buğday ekim alanlarından toplanan 27 seçilmiş popülasyon üzerinden gerçekleştirilmiştir. 17 mikrosattellit primeri kullanılarak yapılan çalışmada, lokuslarda toplam 77 allel tespit edilmiş, lokus başına ortalama alel sayısı beş olarak belirlenmiştir. Ortalama gen çeşitliliği (GD) ve polimorfizm bilgi içeriği (PIC) değerleri sırasıyla 0.894 ve 0.732’dir. Average Linkage kullanılarak oluşturulan UPGMA dendrogramına göre popülasyonlar iki ana gruba ayrılmıştır. İncelenen yabani yulaf genotipleri arasında yüksek derecede çeşitlilik tespit edilmiş olup, coğrafi izolasyonun olmadığı görülmüştür. Bu durumun öncelikle yabancı ot tohumların çeşitli yollarla taşınarak o coğrafi bölgelere adaptasyonuyla ilişkili olduğu anlaşılmaktadır. Dayanıklı yabancı otlar yüksek genetik çeşitlilik gösterebileceğinden, dirençli ve duyarlı steril yulaf popülasyonları arasında gen kaçışı olabileceği sonucuna varılmıştır. Bu bulgulara göre; ekim nöbeti, kültürel kontrol yöntemleri, sertifikalı tohum kullanımının teşvik edilmesi, farklı etki mekanizmalarına sahip herbisitlerin kullanımı gibi hususlar, herbisit dayanıklılığında göstergeci olan yüksek genetik çeşitliliğin kontrol altında tutulması için alınabilecek önlemler arasında sıralanabilir.