Atasözlerinin Salgın Hastalık ve Etkilerinden Koruma İşlevi: COVID-19 Salgını ve Türk Atasözleri

Abstract

Atasözleri, toplumların yüzlerce yıllık tecrübe ve birikimlerinin kalıplaşmış abideleridir.Tarihin her dönemi için güncel olan atasözleri, toplumların asırlar boyunca olaylar ve olgularkarşısında takındığı tutumların da bir tezahürü olmakla beraber, insanlara her türlü olumluve olumsuz koşulda yol gösterirler. Bu sebeple her çağda, bütün topluma hitap eden bu sözler,insanlara karşılaştıkları olaylarla baş edebilmek noktasında tarihin birikimini ve bilgeliğinisunmaktadır. COVID-19 hastalığı, 2019 yılının son aylarında Çin’de ortaya çıkarak bütündünyaya yayılmış ve 21. Yüzyılın en büyük salgını haline gelmiştir.Doğumdan ölüme her safhada birey ve toplum hayatını düzenleyen ve insanlara hangitavırları takınıp, ne şekilde davranmaları gerektiği konusunda anlaşılır öğütlerle yol gösterenatasözleri, COVID-19 salgını gibi olağanüstü dönemlerde de toplumun kılavuzu ve müracaatettiği ilk mercii konumundadır. Bu sebeple, yetkililerin açıklamalarında ve kitle iletişimaraçları üzerinden yapılacak yayınlarda, atasözleri gibi, geçmiş nesillerin her konuda tecrübeettiği hadiselerden çıkardığı derslerin bir özeti mahiyetindeki öğütlerden faydalanmakhastalığın gelişimi ve yayılması karşısında bu mücadeleye destek olabilir. Atasözleri,hastalıktan korunmanın yanı sıra, salgının yayılmasını engellemek amacıyla uygulanankısıtlamaların ve önlemlerin bir sonucu olarak, çalışmak veya ihtiyaçlarını gidermek içinsokağa çıkamayan kimselerin yaşadığı sosyal ve ekonomik sorunlarla baş etmede de yardımcıolabilir.Bu çalışmada, Türk Dünyası atasözleri taranarak bu atasözleri arasından, salgın sırasındatopluma yol gösterebilecek sözler tespit edilerek, hastalıkla mücadelede hangi işlevlerdekullanılabilecekleri değerlendirilmiştir. İncelenen atasözlerinde aktarılan öğütlerin, salgınınsağlık ve sosyo-ekonomik boyutlarıyla mücadelede birey ve topluma kılavuzluk edebileceğigörülmüştür. Atasözlerinin sahip olduğu birçok işlevinin yanında “toplumun hayatiyetinisürdürmesi”ni sağlayacak öğütleriyle “salgın hastalıklar ve etkilerinden koruma” işlevine desahip olduğu görülmüştür.