Türkiye'de Benzinli Araçlardan Elektrikli Araçlara Geçiş Senaryosunun Dinamik Yaklaşımla İncelenmesi

Abstract

Bu araştırma, Türkiye'de benzinli araçlardan elektrikli araçlara (EV'ler) geçişi dinamik bir yaklaşımla incelemekte ve bunun sürdürülebilir ulaşım üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Benzine büyük ölçüde bağımlı olan ulaştırma sektörü, sera gazı emisyonlarına ve hava kirliliğine önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır. Bu çalışma, temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarıyla desteklenen elektrikli araçların benimsenmesinin bu çevre ve enerji güvenliği endişelerini nasıl giderebileceğini araştırmaktadır. Standart Bass yayılım modelini kullanan bu araştırma, 2012'den 2022'ye kadar olan kapsamlı verileri kullanarak Bataryalı Elektrikli Araçların (BEV'ler) ve Fişli Hibrit Elektrikli Araçların (PHEV'ler) Türkiye'deki benimsenme dinamiklerini analiz etmektedir. Bulgular, BEV'lerin benimsenmesinde önemli bir artışa işaret etmektedir; 2012'de 35 adet olan satışların 2045'te 64.242 adede yükseleceği ve 2030 civarında zirveye ulaşacağı öngörülmektedir. Bunun tersine, PHEV'lerin benimsenmesi minimum büyüme göstererek 2025'ten itibaren yaklaşık 397.000 birimde sabitlenmektedir. Çalışma, BEV piyasasıının genişlemesini desteklemek için sağlam bir şarj altyapısının ve hedeflenen teşviklerin kritik rolünü vurgulamaktadır. Benimseme tahminlerinin doğruluğunu artırmak için Genelleştirilmiş Bass Modeli (GBM) de uygulanmıştır. GBM sonuçları, Standart Bass Modeline kıyasla hem BEV'ler hem de PHEV'ler için daha yüksek bir piyasa potansiyeli ve yenilikçilerin ve taklitçilerin etkisinin daha zayıf olduğunu göstermektedir. Ayrıca Sürekli Genelleştirilmiş Eşanlı Model, BEV'lerin hızlı benimsenme aşamasını yakalamakta ve önemli şarj altyapısı geliştirmenin öneminin altını çizmektedir. Bu araştırma, teorik ekonomik modeller ile ampirik piyasa verileri arasında köprü kurarak politika yapıcılara, sektör paydaşlarına ve araştırmacılara değerli bilgiler sağlamaktadır. Tüketici davranışını anlamak ve sürdürülebilir taşımacılığı teşvik etmek için stratejik kararları bilgilendirmek adına sağlam bir çerçeve sunmaktadır. Temiz enerjinin kolaylaştırdığı elektrikli araçlara geçiş, Türkiye'nin sürdürülebilir geleceği için hayati önem taşımakta olup, altyapıya ve destekleyici politikalara sürekli yatırım yapılmasını gerektirmektedir.This research examines the transition from gasoline vehicles to electric vehicles (EVs) in Turkey through a dynamic approach, focusing on the implications for sustainable transportation. The transportation sector, heavily reliant on petroleum, significantly contributes to greenhouse gas emissions and air pollution. This study explores how EV adoption, powered by clean and renewable energy sources, can address these environmental and energy security concerns. Employing the Standard Bass diffusion model, this research analyzes the adoption dynamics of Battery Electric Vehicles (BEVs) and Plug-in Hybrid Electric Vehicles (PHEVs) in Turkey, using comprehensive data from 2012 to 2022. The findings indicate a substantial increase in BEV adoption, with projected sales rising from 35 units in 2012 to 64.242 units by 2045, peaking around 2030. Conversely, PHEV adoption shows minimal growth, stabilizing at approximately 397 thousand units from 2025 onwards. The study highlights the critical role of a robust charging infrastructure and targeted incentives to support the expansion of the BEV market. To enhance the accuracy of adoption predictions, the Generalized Bass Model (GBM) is also applied. The GBM results suggest a higher market potential and a weaker influence of innovators and imitators for both BEVs and PHEVs compared to the Standard Bass Model. Furthermore, the Continuous Generalized Simultaneous Model captures the rapid adoption phase of BEVs and underscores the importance of developing substantial charging infrastructure. This research provides valuable insights for policymakers, industry stakeholders, and researchers by bridging theoretical economic models with empirical market data. It offers a solid framework for understanding consumer behavior and informing strategic decisions to promote sustainable transportation. The transition to EVs, facilitated by clean energy, is vital for Turkey's sustainable future, necessitating ongoing investment in infrastructure and supportive policies.