Ceza Hukukuyla İlgili Ayetlerin İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi: İbn Aşûr Örneği

Abstract

ÖZET Ceza Hukukuyla İlgili Ayetlerin İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi: İbn Âşûr Örneği Abdulkadir BUDAK Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans, Temmuz/2014 Danışman: Prof. Dr. Muhsin Koçak Toplumsal düzenin sağlanması ya da bozulan toplumsal düzenin yeniden tesisinde en işlevsel hukuk kuralları ceza hukuku kurallarıdır. Kaynağını vahiyden alan ve hukukun tüm alanlarıyla ilgili hükümleri bulunan İslam Hukukunun ceza hukukuna dair kuralları da vardır. Can, mal, nesep ve haysiyet gibi toplumun devamı kendilerine bağlı hususlardaki ihlallere yönelik cezalar Kur'an tarafından belirlenmiş ve had cezası olarak nitelendirilip değiştirilemez hükümler olarak değerlendirilmiştir. Ceza hukukuyla ilgili ayetleri incelerken, tefsire ve fıkha ilişkin özgün yaklaşımları olan ve Şâtıbî'den sonra Makâsıd konusunu kaleme almış olduğu müstakil çalışmasıyla yeniden gündeme taşıyan İbn Âşûr'un 'et-Tahrîr ve't-Tenvîr' isimli tefsirini esas alarak, onun ayetlere yaklaşımını ortaya koymaya çalıştık. Araştırmamızda günümüz hukuk sistemleri ve İslam hukuku açısından suç ve ceza teorilerini ortaya koymaya çalışarak, İbn Âşûr'un tefsir ve makâsıdla ilgili özgün yaklaşımlarını tespit etmeye gayret gösterdik. Elde ettiğimiz veriler ışığında İbn Âşûr'un ceza hukukuyla ilgili ayetleri ne şekilde tefsir ettiğini, hangi noktaları ön plana çıkardığını İslam hukuku açısından değerlendirmeye çalıştık. Araştırma neticesinde günümüz penceresinden bakıldığında sert ve insanlık dışı olarak değerlendirilen İslamî cezaların İbn Âşur'ca makâsıd açısından değerlendirildiği ve toplumsal düzeni tesis etme, caydırıcılığı sağlama ve adaleti gerçekleştirme noktalarında arz ettikleri rolün ortaya konduğu tespit edilmiştir. Ayrıca gerek makâsıd konusuyla alakalı özgün yaklaşımları gerekse Kur'an ayetlerini anlamadaki yöntemiyle İbn Âşûr'un önemli bir değer olduğu ve tanınması gerekliliği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Suç, Ceza, Makasıd, Ahkâm Ayeti

ABSTRACT Evaluation Of Verses About Criminal Law In Terms Of Islamic Law: Ibn Âşûr Case Abdulkadir BUDAK Ondokuz Mayıs University, Social Sciences Institute Core Islamic Studies Department, M.A., July/2014 Advisor: Prof. Dr. Muhsin Koçak The most functional legal rules in maintaining social order or re-establishing the corrupted social order are rules of criminal law. Islamic law, which originates from revelation and has decrees about all fields of law, contains also rules about criminal law. Penalties towards violations of life, property, lineage and dignity, upon which the functioning of society depends, are designated by Quran. These penalties are entitled as hadd and considered as unalterable penalties. In the analysis of the verses about criminal law we base our research on Ibn Âşûr's work on tafsir, 'et-Tahrîr ve't-Tenvîr', and we try to present his approach to the verses about criminal law. Ibn Âşûr raised the issue of Maqasid again after Şâtıbî with his separate work and has original approaches in the fields of tafsir and fiqh. In our research we tried to present crime and punishment theories both from the perspective of Islamic law and current legal systems, and identify Ibn Âşûr's original approaches about tafsir and maqasid. Based on the information we obtained, we tried to evaluate how Ibn Âşûr interprets the verses about criminal law and which points he emphasizes more with regard to İslamic law. As a result of this study, it is asserted that Islamic punishments, which are considered as harsh and inhumane from today's perspective, are interpreted by Ibn Âşûr with regard to maqasid and he presents their roles in establishing social order, achieving deterrence and securing justice. Furthermore it is concluded that Ibn Âşûr is an important value because of his original approaches about maqasid and his method in interpreting Quranic verses, thus he should be acknowledged. Keywords: Crime, Punishment, Maqasid, Ayat al-Ahkam