Neonatal İshalli Buzağılarda Dehidrasyon Derecesi ve Sıvı Sağaltımı Etkinliğinin Kaudal Vena Kava Çapı ve Kollapsibilite İndeksi İle Belirlenmesi

Abstract

Dünya sığır yetiştiriciliğinin en önemli problemlerinden birisi neonatal buzağı ishalleridir. İshalin patofizyolojisinde etkene bağlı farlılıklar oluşsa da en önemli bozukluk dehidrasyondur. Rehidrasyon sırasında sıvı sağaltımının yetersiz olması doku hipoperfüzyonuna yol açarken, aşırı sıvı santral venöz basınç artışı, hipertansiyon ve pulmoner ödeme yol açmaktadır. Son yıllarda ultrasonografik olarak hemodinamik monitörizasyon yöntemiyle dehidrasyonun ve sıvı hacmininin değerlendirilmesi amacıyla vena kava ölçümleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında, neonatal ishalli buzağılarda dehidrasyon derecesinin kaudal vena kava (KVK) çapı, kaudal vena kava kollapsibilite indeksi (KVKKI) ve kaudal vena kava /abdominal aorta oranı ile belirlenebilirliğini değerlendirmek amaçlanmıştır. Çalışmanın materyalini, neonatal dönem ishalli 32 buzağı ve 10 sağlıklı buzağı oluşturdu. Klinik muayeneleri yapılıp enoftalmi mesafesine göre dehidrasyon derecesi belirlenen ishalli buzağılar hospitalize edildi. İlk 6 saatte rehidrasyon gerçekleştirildi, takip eden 18 saatte idame sıvı tedavisi verildi. Sıvı sağaltımı uygulanan buzağılardan 0., 3., 6., 18., 24., 36. ve 48. saatlerde, kontrol grubunda ise bir kez paralumbar bölgeden longitidunal ve transversal eksende KVK ve Ao ölçümleri alınarak damarların solunum döngüsüyle değişen minimum-maksimum çapları, damar alanları (KVKarea), KVKKI, KVK/Ao oranı değerlendirildi. KVK ultrason bulgularına göre, ishalli buzağılarda transversal ve longitudinal eksende KVK çaplarının sağlıklı buzağılardan istatiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu (p<0,05), tedaviyle birlikte KVK'nın minimum ve maksimum çaplarının artarak sağlıklı buzağı düzeylerine yaklaştığı görüldü. Transversal eksende KVKKI ve KVKarea değerlerinin, sağlıklı buzağılardan istatiksel olarak anlamlı (p<0,05) düzeyde düşük olduğu, KVKKI ve KVKarea'daki değişimin tedavi sonunda sağlıklı buzağılardan halen düşük olduğu görüldü. Sonuç olarak neonatal ishalli buzağılarda gelişen dehidrasyonun ultrasonografi ile KVK ölçümleri hastanın dehidrasyonu ve sıvı sağaltımı yanıtının değerlendirilmesinde hızlı, noninvaziv bir yöntem olduğu, özellikle KVKarea, LKVKmin, LKVKmax ve TKVKKI gibi parametrelerin yüksek tanısal doğruluğunu ortaya koyarken, TKVKmin ve TKVKmax gibi değişkenlerin orta düzeyde tanısal performansa sahip olduğu görüldü. KVK/Ao'nun ise yeterli tanısal güce sahip olmadığı belirlendi.

Neonatal calf diarrhoea is a major issue in cattle breeding worldwide. Although its pathophysiology varies by agent, the primary disorder is dehydration. Inadequate fluid therapy leads to tissue hypoperfusion, while excess fluid causes increased central venous pressure, hypertension, and pulmonary oedema. Recently, ultrasonographic haemodynamic monitoring of the vena cava has been widely used to assess dehydration and fluid volume. This study aimed to evaluate dehydration in diarrhoeic calves using caudal vena cava (CVC) diameter, collapsibility index (CVCCI), and CVC/abdominal aorta ratio. The study included 32 diarrhoeic and 10 healthy calves. Dehydration was assessed clinically using enophthalmos distance. Rehydration was performed within the first 6 hours, followed by maintenance therapy for 18 hours. CVC and Ao measurements were taken from the paralumbar region in the longitudinal and transverse axes, evaluating vessel diameters, vessel area (CVCarea), CVCCI, and CVC/Ao ratio. Measurements were conducted at 0, 3, 6, 18, 24, 36, and 48 hours in treated calves and once in the control group. Ultrasound findings showed that CVC diameters in both axes were significantly lower in diarrhoeic calves than in healthy ones (p<0.05). With treatment, CVC diameters increased towards healthy levels. Transversally, CVCCI and CVCarea were significantly lower in diarrhoeic calves (p<0.05) and remained lower post-treatment. In conclusion, ultrasonographic CVC measurement is a rapid, non-invasive method for assessing dehydration and fluid therapy response. CVCarea, LCVCmin, LCVCmax, and TCVCCI demonstrated high diagnostic accuracy, while TCVCmin and TCVCmax had moderate performance. However, CVC/Ao lacked sufficient diagnostic power.