Majör Depresif Bozuklukta Mizaç ve Karakter Özellikleri ile İşlevsel Olmayan Tutumlar: Kontrollü Bir Çalışma

Abstract

Amaç: Cloninger'in mizaç ve karakter kuramı kişiliği biyolojik bir zemine oturtarak hem psikiyatrik bozukluğu olanlarda, hem de sağlıklı bireylerde uygulanabilecek kategorik değil boyutsal bir bakış açısı sunar. Bu çalışmada Cloninger'in kuramı çerçevesinde Majör Depresif Bozukluğu olan hastalarda mizaç ve karakter özellikleri ve bu özelliklerin depresyon, anksiyete ve depresyona eğilim yaratan fonksiyonel olmayan tutumlarla ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem ve Gereç: Üç aylık dönemde psikiyatri polikliniğine başvuran Majör Depresif Bozukluk tanılı, tıbbi hastalık ve psikoz öyküsü bulunmayan, son 8 haftadır psikotrop ilaç kullanmayan 51 hasta ile hiç psikiyatrik ve tıbbi hastalık öyküsü bulunmayan 52 sağlıklı birey çalışmaya alınmıştır. Her iki grubu oluşturan bireylerle ayrıntılı psikiyatrik görüşme yapılmış ve Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği, Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği, Mizaç ve Karakter Envanteri ve Fonksiyonel Olmayan Tutumlar Ölçeği uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, Majör Depresif Bozukluğu olan hastalar sağlıklı kontrollere göre daha yüksek 'Zarardan Kaçınma', 'Kendini Aşma' ve daha düşük 'Kendini Yönetme' özellikleri göstermişlerdir ve diğer kişilik boyutlarında fark gözlenmemiştir. Bu bireylerde depresyonun bilişsel etyolojisine göre depresyona eğilim yaratan fonksiyonel olmayan tutumlann daha fazla olduğu gözlenmiştir. Majör Depresif Bozukluğu olan kişilerde fonksiyonel olmayan tutumlar, 'Zarardan Kaçınma', 'Ödül Bağımlılığı', 'Kendini Yönetme' boyutları ile ilişkili bulunmuştur. Sağlıklı bireylerde ise fonksiyonel olmayan tutumlar, 'Kendini Yönetme' ve 'İşbirliği Yapma' kişilik boyutları ile ilişkili bulunmuştur. MDB olan bireylerde 'Kendini Yönetme' ve 'İşbirliği Yapma' boyutları depresyon düzeyi ile ters yönde korele iken 'Yenilik Arama' boyutu depresyon düzeyi ile, 'Zarardan Kaçınma' boyutu ise anksiyete düzeyi ile olumlu yönde korele bulunmuştur. Tartışma: Mizaç ve karakter özelliklerinden 'Kendini Yönetme' boyutunun MDB hastalarında hem depresyon, anksiyete düzeyleri ile hem de fonksiyonel olmayan tutumlann düzeyi ile güçlü ilişki göstermesi, bu hastaların gerek bilişsel psikoterapilerinde, gerekse genel tedavi ve takiplerinde kurulan terapötik ilişkilerde göz önünde bulundurulacak önemli bir özellik yaratmaktadır. Anahtar Sözcükler: Mizaç, fonksiyonel olmayan tutumlar, depresyonObjective: The theory of Cloninger which is based on a biological perspective which present dimensionally point of view not categorically, can be applied to both healthy individuals and psychiatric patients. In this study, it is aimed to research Cloninger' s personality dimensions in depressive patients and the relation between these dimensions and depression, anxiety and dysfunctional attitudes. Materials and methods: In this study, in three months period, 51 depressive patients who haven't active medical illness and story of psychosis and who haven't used any psychotropic drug for 8 weeks and 52 healthy individuals who haven't any story of psychiatric and medical illness had investigated. A detailed psychiatric conversation had been done with the individuals who constitute both 2 groups, and Hamilton Depression Rating Scale, Hamilton Anxiety Rating Scale, Dysfunctional Attitudes Scale and Temperament and Character Inventory had been applied. Results: According to the result of the study, depressive patients exhibit higher harm avoidance and self-transcendence scores as well as lower self-directedness score as compared to healthy controls. However the four other dimensions do not differ between depressive patients and controls. In depressive patients, it is observed that there is more dysfunctional attitudes which gives tendency to depression according to cognitive theory of depression. In patients, dysfunctional attitudes correlated with dimensions of harm avoidance, reward dependence, self-directedness. In healthy individuals, the dysfunctional attitudes corelated with dimensions of self directedness and cooperativeness. In patients, level of depression negative correlated with dimensions of self-directedness and cooperativeness and positive correlated with the dimension of novelty seeking. Level of anxiety positive correlated with dimension of harm avoidance. Discussion: A strong relationship between the dimension of self-directedness and levels of depression, anxiety and dysfunctional attitudes in depressive patients creates an important characteristic to take into account for the cognitive psychotherapy and therapeutic relations. Key words: Temperament, dysfunctional attitudes, depression