Meclis-i Ayan Zabıtlarına Göre Ahmet Rıza Bey

Abstract

Ahmet Rıza Bey'in siyasal ve entelektüel birikimleri, ülke içinde ve dışındaki icraatları, kendi alanında özellikli bir derinliğe sahiptir. Ahmet Rıza, yirmi yılını Avrupa'da geçirmiş, Osmanlı'nın çöküşe giden sürecine tanıklık etmiş, Meclis-i Mebusan ve Meclis-i Ayan'da reislik yapmış, ülkenin zor dönemlerinde kişisel çabalarıyla milli birlik projeleri üretebilmiş, çöküşün sorumlularına karşı katı ve tavizsiz bir muhalefette bulunabilmiştir. Layihalar yazarak dönemin hükümdarı Sultan Abdülhamit'e göndermiştir. Bir eserinde Avrupa kaynaklarından faydalanarak, Avrupa'nın siyasi zafiyetlerini yine Avrupa'ya ve dünyaya anlatmıştır. Avrupa'nın muhtelif başkentlerinde (Paris, Londra, Cenevre, Brüksel vb.) Fransızca ve İngilizce yayımlanan dergilerde makaleler kaleme almıştır. Meşveret Gazetesi'ni Türkçe ve Fransızca olarak bir grup arkadaşıyla Paris'te çıkararak; ülkenin içinde bulunduğu kaostan çıkış yollarını yazılarında kendi dünya görüşlerine göre anlatmaya çalışmışlardır. Ahmet Rıza'ya atfen yapılan çalışmalarda, pozitivist yönü, elit bir yönetim modelini savunması, dönemin ileri gelen isimleriyle olan bağlantıları, İslam'a, Türklüğe ve Osmanlılığa bakışı, eğitim konusundaki girişimleri, dönemin içerideki ve dışarıdaki yönetimleriyle olan ilişkileri gibi başlıklarla sıralanabilecek özellikli vasıfları verilmiştir. Ancak bu çalışmalar, bizim konuyu ele alış biçimimiz ve değerlendirme tarzımız açısından bir anlamda tenkit ve tetkike oldukça açık aynı zamanda kör noktaların fazlasıyla görüldüğü alanları içermektedir. Bu çalışmada Ahmet Rıza Bey ve döneminin girift özellikli tüm gelişmeleri ve etkileri yine Ahmet Rıza özelinden ele alınarak, süregelen ilişkilerin etki-tepki değerlendirmeleri yapılmaya çalışılmıştır. Onun hakkında yapılmış çalışmalar, birinci el kaynaklarla karşılaştırılarak, yeni bulguların da eklenmesiyle özgün nitelikte bir çalışmanın elde edilmesine gayret edilmiştir. Kavram değerlendirmeleri, kişilik sorgulamaları, ülke içinde ve dışında vukuu bulan hadiselerin özellikli analizleri, olay ve olgu örgülerinin derin analizlerinden elde edilen bizce rafine savunmalar bir araya getirilmeye çalışılmıştır. Tezin ?Sonuç? kısmındaysa çalışma hakkında genel bir değerlendirme yapılarak, tezde elde edilen sonuçlar açıklanmıştır.Anahtar Sözcükler:Ahmet Rıza BeyMeclis-i AyanMeşrutiyetElitizmPozitivizmAhmet Riza Bey?s political and intellectual backrounds ?that can?t be denied? his actions inside and outside the country, had a peculiar depth in its field. Ahmet Riza, had spent twenty years in Europe, witnessed the Ottoman Empire?s downfall process, been chief in Parlament and Senate, been able to create a national unity on his own personal endeavor and opposed those people who were responsiblefor the downfall without any compromise. He sent his officially written proposals to Abdulhamit. In one of his work he had explained Europe?s mistakes to again Europe andthe whole world. He wrote many different articles in Europe?s various capitals such us Paris, London, Geneva and Brussels. He and his friends published ?Mechveret Newspaper? in Paris, in Turkish as well as French, to suggest some solutions to the chaotic atmosphere the country was in, in their own point of view. In the works ascribed for Ahmet Riza, his positivist sight, his arguments ofelite administration, his views on issues of Islam, Turkishness and Ottomanism his relationships with the important names of that time, his approach to education, his relations with executives inside and outside the country and many other characteristics are shown. But these works are open to critisim and survey in the way we handle this topic at the same including many areas with blind spots on it. In this study, Ahmet Riza?s and his epoch?s complex features, developments and effects again handled from Ahmet Riza?s specialities, continuing relations are evaluated. In the studies made about him, compared with first-hand sources, with the adds of new findings the efford is made to preserveoriginality. Concept valuations, personality inquisition, spesific analyze of the events happenning inside and outside the country, event and the evaluations of facts are tried to be gathered with the refined defence. In the ?result? of the thesis there is a general evaluation of the obtained from the results.KEY WORDSAhmet Riza BeySenate of OttomanConstitutional MonarchyElitismPositivism