Türkiye’de IBR ve BVD Hastalıklarının Meta-Analiz İncelemesi

Abstract

Sığır Viral Diyaresi (BVD) ve Sığırların Bulaşıcı Rinotrakeitisi (IBR) sığır abortlarına neden olan hastalıklar arasında en sık görülen iki viral hastalıktır. Türkiye’de bu hastalıkların varlığını ortaya koymak amacıyla pek çok çalışma yapılmıştır. Sunulan makalede, bu çalışmaların sistematik bir analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, 1995-2014 yılları arasında uygun bulunan 11 yayın analiz için seçilmiştir. Bu çalışmalarda Sığır Viral Diyaresi (BVD) ve Sığırların Bulaşıcı Rinotrakeitisi (IBR) hastalıklarının Türkiye'de yüksek yaygınlıkta olduğu, BVD ve IBR prevalans aralığının sırasıyla % 14 - % 81 ve % 43 - % 72 arasında olduğu ve bu etkenlere karşı antikorların aynı kan serumunda birlikte görülme sıklığının yüksek olduğu görülmüştür (1,13 odds değeri). Bulunan 1.13 odds değeri, BVD ve IBR sonuçlarının birbirine yakın olduğunu, ancak az miktarda BVD'ye meyilli olduğunu göstermektedir. Birçok gelişmiş ülkede eradike edilen fakat ülkemizde ihbarı mecburi hastalıklar listesinde yer almayan bu iki etkene yönelik kontrol önlemlerinin alınması yetkili otoriteler ve üniversiteler tarafından dikkate alınmalıdır. Reprodüktif kayıpların önlenmesi ve hayvancılığın gelişmesi için bu hastalıklarla ilgili bilinç arttırılmalıdır.