Tatmin Edici Bir İşe Sahip Miyim? Güçlü Yönlere Dayalı Kapsayıcı Çalışma Kuramı Temelinde Bir Karma Desen Çalışması

Abstract

Çalışma yaşamı ve işte geçirilen sürenin niteliği, yaşamın diğer alanlarına da etki etmektedir. Güçlü Yönlere Dayalı Kapsayıcı Çalışma Kuramı, çalışma yaşamındaki iyi oluşu inceleyerek tatmin edici işi bu deneyimin temel bir unsuru olarak görmektedir. Tatmin edici iş, iş doyumu, işe adanmışlık, işin anlamı ve pozitif duygular gibi değişkenlerle ölçülen derin ve bütüncül bir iyi oluş hali olarak tanımlanmakla birlikte kültürel bağlamda farklılık gösterebileceği belirtilmektedir. Bu kapsamda, bu araştırmanın ilk amacı Türkiye'de farklı alanlarda çalışan bireyler tarafından tatmin edici iş kavramının nasıl tanımlandığı, algılandığı ve tatmin edici işin olası yordayıcıları olarak hangi faktörlerin görüldüğünü anlamaya çalışmaktır. İkinci amacı ise Güçlü Yönlere Dayalı Kapsayıcı Çalışma Kuramı'na dayalı ve kültüre özgü tatmin edici iş ölçeği geliştirmektir. Bu amaçlara yönelik olarak, karma desen araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Çalışmanın nitel aşamasında, farklı sektörlerde ve mesleklerde çalışan 16 kişi ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler, kodlayıcılar arası uzlaşı yöntemiyle analiz edilmiştir. MAXQDA ile yapılan nitel veri analizi sonucunda dokuz temaya ulaşılmıştır. Ardından nicel aşamada ölçek geliştirme prosedürleri takip edilmiş, katılımcı ifadelerinden ve temalardan yola çıkarak bir madde havuzu oluşturulmuştur. Maddeler uzman görüşüne sunulduktan sonra nihai formu oluşturulan ölçeğin faktör analizleri için iki farklı gruptan veri toplanmıştır. Buna göre, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) 395 çalışandan elde edilen verilerle gerçekleştirilmiş ve ölçeğin yapısının üç boyut ve 14 maddeden oluştuğu, faktör yüklerinin ise .64 ile .98 arasında değiştiği ve açıklanan varyans oranının % 72.32 olduğu bulunmuştur. Ardından AMOS ile yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), 347 çalışandan elde edilen verilerle gerçekleştirilmiş ve ölçeğin üç boyutlu yapısının iyi uyum değerlerine sahip olduğu ve faktör yüklerinin .50 ile .90 arasında değiştiği bulunmuştur. Ayrıca her iki grupta da ölçeğin güvenirliği yüksek düzeyde çıkmıştır. Sonuç olarak, bu çalışma ile Türkiye'deki kültürel bağlama özgü tatmin edici iş kavramı yeniden ele alınarak geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir.

Working life and the quality of time spent at work impact other aspects of life. The Strengths-Based Inclusive Theory of Work investigates well-being at work and views fulfilling work as an integral component of that experience. Although fulfilling work is characterized as comprehensive and integrated well-being measured by factors such as job satisfaction, work engagement, meaningful work, and positive emotions, it is noted that it can differ based on the cultural context. In this regard, the main aim of this study is to find out how the concept of fulfilling work is defined and perceived by individuals working in different sectors in Turkiye, and also what factors are seen as potential predictors of fulfilling work. The second aim is to develop a culture-specific, fulfilling work scale using the theory. For these purposes, an exploratory sequential design based on mixed-method research approaches was used. During the qualitative phase of the study, in-depth interviews were performed with 16 persons from different industries and professions, and the data gathered was analyzed using the inter-coder consensus method. The qualitative data analysis using MAXQDA uncovered nine themes. In the quantitative stage, then, scale development procedures were followed, and an item pool was created based on the participant statements and themes. After receiving expert feedback on the items, data from two groups was collected for factor analysis of the scale. The Exploratory Factor Analysis (EFA) was performed on the data collected from 395 employees, and it was found that the scale's structure consisted of three dimensions and 14 items, factor loadings were between .64 and .98, and the explained variance rate was 72.32 %. Then, Confirmatory Factor Analysis (CFA) with AMOS was conducted on the data from 347 employees, revealing that the scale's three-dimensional structure had good fit values and factor loadings ranging from .50 to .90. Moreover, both groups revealed a high level of scale reliability. In conclusion, this study reconsidered the concept of fulfilling work in Turkiye's context and developed a valid and reliable measurement tool.