Sporda Damar Mekanizmasını Etkileyen Genetik Faktörler: Geleneksel Derleme

Abstract

Mevcut çalışmamız, sporda genetik etmenlerin damar mekanizması üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Damarlar, sportif performansın etkili ve verimli bir şeklide sürdürülmesinde anahtar bir role sahip olabilir. Anjiyogenez, mevcut damarlardan birtakım fizyolojik süreçler yoluyla yeni damar oluşumudur. Mevcut çalışmamız, bugüne kadar VEGFA, HIF-1A, ACE ve NOS3 genleri ile ilgili NCBI veri tabanına kayıtlı; PubMed arama motoru ile Google Akademik, ResearchGate, MPDI, Academia, GeneCards, Semantic Scholar, MLTJ Online ve Genetic Applications veri tabanlarına kayıtlı çalışmaların özetlenmesini içermektedir. Çalışmamızda, damar anjiyogenezini stimüle eden gen yapılarının hipoksiye karşı geliştirdiği mekanizma saye- sinde damar anjiyogenezini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu amaçla HIF-1A geni, hem patolojik yönden hem de fizyolojik yönden bir etkiye sahip olabilir. Özellikle oksijenin yetersiz olduğu durumlarda aktif hâle geçen HIF-1A geni, diğer birçok gen için önemli bir biyolojik yapıdır. Çalışmamızda, kardiyovasküler sistemin egzersize tepki olarak verdiği yanıtta anjiyotensin dönüştürücü enzim aktivitesinin damarların daralmasını sağlayarak damar içi basıncı artırdığı, bu durumun da maksimal kuvvet/güç sporlarında sporculara avantaj sağladığı görülmüştür. ACE geninin endotel üzerindeki degradasyonunun birey sağlığını olumsuz bir şekilde etkileyebileceği ve NOS3 ile VEGFA genlerinin, endotelin varlığında damar iç yüzeylerinde oluşturduğu vazodilatasyonun özellikle dayanıklılık sporlarında önemli bir regülatör olabileceği mevcut çalışmamız sonucunda gözlemlenmiştir. Sonuç olarak kardiyovasküler sistem, genetik faktörlerden etkilenerek sportif performansın gelişimine olumlu katkılar sağlayabilmektedir.