Engiz Çayı Havzasının Jeomorfolojisi

Abstract

Bu çalışmada, Engiz Çayı Havzası'nın jeomorfolojik özellikleri incelenmiştir. Karadeniz Bölgesi'nin Orta Karadeniz Bölümünde, Samsun ili sınırları içerisinde yer alan araştırma sahası 151.4 km²'lik alana sahiptir. Adını havzaya veren Engiz Çayı 31.8 km uzunluğundadır.Araştırmada arazi-gözlem yöntemiyle, Coğrafi Bilgi Sistemlerinden de yararlanılmıştır. CBS ile sahanın temel haritaları üretilmiş, profiller çıkarılmıştır. Ayrıca toprak ve bitki örtüsü haritaları üretilmiştir.Araştırma sahasında ortalama sıcaklık 13.5 ?C olup, yıllık toplam yağış miktarı 800 mm'dir. Yağış miktarı yaz aylarında düşüktür. Bu durum Engiz Çayı akım değerlerine de yansımış olup en düşük akım değerleri ağustosta, en yüksek akım değerleri ise mart ayında görülmektedir. Akarsuyun rejimi basit ve düzensizdir. Çalışma alanının başlıca toprak türünü kahverengi orman toprakları oluşturmaktadır. Sahanın bitki örtüsü ormanlar olup yaygın türler çınar, meşe ve sarıçamdır.Jeomorfolojik üniteleri ise, üç farklı seviyeye ait aşınım yüzeyleri ve akarsu taraçaları oluşturmaktadır. 1. aşınım yüzeyi yaklaşık 1000 m'lerde, 2. aşınım yüzeyi 250 m'lerde, 3. aşınım yüzeyi 150 m'lerde yer almaktadır. Pleyistosen'deki iklim değişikliklerine bağlı olarak Engiz Çayı Havzası'nda farklı seviyelerde akarsu taraçaları meydana gelmiştir. Litoloji farkına bağlı olarak eğim kırıklıkları ve dev kazanları akarsu vadisi boyunca görülmektedir.Anahtar Kelimeler: Jeomorfoloji, Engiz Çayı, Samsun, Karadeniz Bölgesi

Name of the Thesis Geomorphology of Engiz River BasinGeomorphologic properties of Engiz Çayı Catchment were investigated in this study. The study area found central Black Sea Region of Black Sea Region was located in Samsun province and covers 151.4 km². Length of the Engiz River subjected in this research is 31.8 km.In addition to field observation methodologies, geographic information system were also used in this research. Basic maps of the area, were produced, profiles were generated. İn addition soil and plant maps produced.Annual average temperature of the study area is 13.5 ?C, annual total precipitation amount is 800 mm. Precipitation amount is low. This situation The lowest flow values is occurred in August, while the highest flow values is occurred in march. Flow of the river is simple and unregular. The main soil kind of the study area is brown forest soil. The vegetation of the area is forests, commonly types are Fagus orientalis, Quercus, and Pinus sylvestris forests.The geomorphological units of the study area are consisted of eroded surfaces in three different levels and river terraces. The eroded surfaces are located in elevations of 1000 m, 250 m and 150 m respectively. River terraces are formed on different elevations depending on climate changes in Pleistocene. Knickpoints and waterfall lakes are observed alond the river valley depending on the differentiation in lithology in the study area.Key words: Geomorphology, Engiz River, Samsun, Black Sea Region