Kişniş ve Rezene Bitkilerinde Fenolojik, Morfolojik ve Bazı Teknik Özellikler Üzerinde Çalışmalar

Abstract

KİŞNİŞ (Coriandrum sativum L.) VE REZENE (Foeniculum vulgare Mill.) BİTKİLERİNDE FENOLOJİK, MORFOLOJİK VE BAZI TEKNİK ÖZELLİKLER ÜZERİNDE ARAŞTIRMALAR ÖZET Bu çalışma, Samsun ekolojik şartlarında, kişniş (Coriandrum sativum L.) ve rezene (Foeniculum vulgare Mili.) bitkilerinin fenolojik, morfolojik ve bazı teknik özelliklerini saptamak amacıyla, 1996 ve 1997 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada, Erzurum (büyük ve küçük), Burdur, Tokat, Hatay, Uşak, Çarşamba ve Kıbrıs orijinli kişniş meyveleri ile Hatay ve Denizli orijinli rezene meyveleri kullanılmıştır. Orijinler arasında; çiçeklenme süresi, bitki boyu, sap kalınlığı, meyve verimi, 1000 meyve ağırlığı, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi özellikleri bakımından farklılıklar incelenmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar aşağıdaki şekilde özetlenmiştir: 1. Denemede ilk yıl ekimden 14 gün sonra, ikinci yıl 12 gün sonra çıkış görülmüştür. Optimum çiçeklenme süresi ise şöyle tespit edilmiştir: 2. Çarşamba orijinli kişniş bitkileri ana sapta sayvan başına en yüksek tohum bağlama oranına (%64.7) sahip olmuştur. Erzurum orijinliler ise diğerlerine göre daha az oranda tohum bağlamışlardır. Hatay ve Denizli orijinli rezenelerde ise%43-44ı'dür. 3. İki yılın ortalaması olarak, en yüksek bitki boyu Burdur orijinli (74 45 cm) kişniş bitkileri ile Hatay orijinli (70.73 cm) rezenelerden elde edilmiştir. 4. İki yılın ortalamalarına göre, en kalın saplı, Erzurum küçük (0.42 cm) kişniş ve Denizli (0.61 cm) rezenesidir.5. İki yılın sonuçlarına göre, 1000 meyve ağırlığı bakımından ilk sırayı Hatay orijinli kişniş (11. 7 g) ve yine Hatay orijinli rezene (7.3 g) bitkileri almıştır. 6. En yüksek uçucu yağ oranı, Çarşamba orijinli kişnişler (%0.89) ile Hatay (%2.43) orijinli rezenelerde tespit edilmiştir. 7. İki yılın ortalamalarına göre, en yüksek meyve verimi Çarşamba orijinli kişnişler (197.9 kg/da) ile Denizli (52.83 kg/da) orijinli rezenelerden elde edilmiştir. 8. Uçucu yağ verimi, Çarşamba kişnişinde (1757.02 ml/da) ve Denizli rezenesinde (1221. 64 mi / da ) en yüksek olmuştur. Anahtar Kelimeler: Kişniş, rezene, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi, 1000 dane ağırlığıIll P ABSTRACT This study was conducted in order to search the phenological, morphological and some technological characters of coriander (Coriandrum sativum L.) and fennel (Foeniculum vulgare Mill.) under the conditions of Samsun in 1996 and 1997 years. In this study 8 corianders (Erzurum big and small, Burdur, Tokat, Hatay, Uşak, Çarşamba, Kıbrıs) and 2 fennels (Hatay, Denizli) fruits were used. The time of flowering, plant height, stem thickness, seed yield, the rate of volatile oil, and oil yield were investigated. Results can be summerized as follows. 1. In the first year, the emergence was established after 14 days from sowing, but in the second year, was established after 12 days. Optimize flowering periot in 1996 and 1997 was; 1997 55 days 62 days 62 days 65 days 65 days 65 days 67 days 1997 71 days 71 days 2. The percentage of the highest fruit setting in main stem was obtained from Çarşamba originated coriander (%64.7) and the lowest percentage of fruit setting was obtained from Erzurum originated coriander.However the percentage of fruit setting in main stem of Hatay and Denizli fennel was %43 and %44 respectively.IV 3. The mean of two years was showed that the highest length was obtained from coriander of Burdur origin (74,45 cm) and fennel of Hatay origin (70.73 cm). 4. According to the result of 1996 and 1997; the highest stem diameter was established from coriander of Erzurum origin (small 0.42 cm) and fennel of Denizli origin (0.61 cm). 5. Allowing to the mean of two years results; the maximum 1000 fruit weight was obtained from Hatay coriander (1 1.7 g) and Hatay fennel origins (7.3 g). 6. The results of search (main of 1996 and 1997) showed that there was not significantly different s in volatile oil between origins of coriander and also the some direction of results was obtained from fennel. The highest rate of volatile oil was obtained from coriander of Çarşamba origin (%0.89) and fennel of Hatay (%2.43). 7. According to the result of 1996 and 1997; the highest fruit yield was obtained from coriander of Çarşamba origin (197.9 kg/da), and fennel of Denizli origin (52.83 kg/da). 8. The highest volatile oil yield was obtained from coriander of Çarşamba origin (1757.02 ml/da)and fennel of Denizli origin (1221. 64 ml / da ) Key Words: Coriander, fennel, the rate of volatile oil, oil yield, 1000 fruit weight.