Lise Öğrencilerinin Biyoloji Dersine Yönelik Tutum ve Öz-yeterliklerinin Belirlenmesi

Abstract

Yapılan bu araştırma çeşitli liselerde öğrenim gören öğrencilerin biyoloji ve biyoloji dersine yönelik tutum ve öz-yeterliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma var olan bir durumu saptamaya yönelik olduğu için betimsel araştırma özelliği taşımaktadır. Araştırmada ihtiyaç duyulan veriler tarama modeline uygun olarak ölçek ve yarı yapılandırılmış soruların yer aldığı görüşme formu ile toplanmıştır. Anadolu ve Meslek Lisesi öğrencilerine uygulanan 'Biyoloji ve Biyoloji Dersine Yönelik Tutum Ölçeği' ile 'Biyoloji Öz-Yeterlik Ölçeği'nden elde edilen sonuçlar SPSS istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. 'Görüşme Formu' kullanılarak elde edilen veriler ise içerik analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Araştırmaya, 2018-2019 eğitim-öğretim yılının güz döneminde Samsun İli merkez ilçelerinde (Atakum ve İlkadım) bulunan çeşitli liselerde öğrenim gören 932 öğrenci katılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin 483'ü kız, 449'u erkektir. Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda lise öğrencilerinin biyoloji ve biyoloji dersine karşı tutumlarının orta düzeyde olduğu, tutum düzeylerinin cinsiyete görekız öğrencilerin lehine, okul türüne göre Anadolu Lisesinde öğrenim gören öğrencilerin lehine olduğu, sınıf düzeyine göre 9. sınıfta ki öğrencilerin tutum düzeylerinin 12. sınıfta ki öğrencilere göre daha düşük olduğu, yaş açısından ise yaş ilerledikçe tutum düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Öz-yeterlik algılarının genel anlamda orta düzeyde olduğu, cinsiyet açısından erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre daha yüksek öz-yeterliğe sahip olduğu, okul türü Meslek Lisesi olan öğrencilerin okul türü Anadolu Lisesi olan öğrencilere göre daha yüksek öz-yeterliğe sahip olduğu, sınıf ve yaş alt boyutu açısından ise lise öğrencilerinin öz-yeterlik algılarının fark göstermediği saptanmıştır. Görüşme formundan elde edilen verilere göre ise öğrenciler biyoloji dersinde 'Kalıtım, Hücre, Mayoz ve Mitoz' gibi konuları daha çok sevdiklerini; 'Temel Bileşikler, Ekoloji ve Sistemler' gibi konuları sevmediklerini ifade etmişlerdir. Ayrıca biyoloji dersini, ilgi çekici buldukları için, canlılarla ve insanlarla ilgili olduğu için sevdiklerini de belirtmişlerdir. Biyoloji öğretmeniyle ilgili görüşlerine bakıldığında ise, öğretmenin derste kullandığı yöntem ve tekniklerin hem dersi hem de öğretmeni sevmeleri üzerinde büyük bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.The present study was conducted to find out the attitudes and self-efficacyof students studying in different high schools towards biology and biology lesson. Since the study aims to find out an existing situation, it has the features of a descriptive study. The data needed in the study were collected with a scale and interview form in accordance with survey model. The data obtained from 'Attitude Scale for Biology and Biology Lesson' and 'Biology Self-efficacy Scale' applied on Anatolian and Vocational high school students were analysed by using SPSS statistical program. The data obtained with 'Semi-structured interview form' were evaluated by using content analysis. 932 students who were studying at various high schools in central districts of Samsun (Atakum and İlkadım) during the 2018-2019 academic year fall term participated in the study. 483 of the students who participated in the study were female, while 449 were male. As a result of the study, it was found that high school students had moderate level of attitude towards biology and biology lesson, attitude levels were in favour of female students in terms of gender, in favour of Anatolian high school students in terms of school type, attitude levels of 9th graders were lower than those of 12th graders, and attitude levels got higher as age increased. It was found that self-efficacy perceptions were moderate in general, male students had higher self-efficacy than female students, Vocational high school students had higher self-efficacy than Anatolian high school students, and self-efficacy perceptions didnot differ in terms of grade and age. According to the data obtained from the interview forms, the students stated that they liked topics such as 'Heritage, Cell, Meiosis and Mitosis' more in biology lesson, while they did not like topics such as 'Basic Compounds, Ecology and Systems'. They also stated that they liked biology lesson because they thought it was interesting and it was about living beings and humans. When their views on the biology teacher were examined, it was found that the methods and techniques the teacher used in the lesson had a great effect on students' liking both the lesson and the teacher.