Amasya'da Yetiştirilen Bazı Önemli Üzüm Çeşitlerinin Döllenme Biyolojileri Üzerinde Bir Araştırma

Abstract

7. ÖZET Bu araştırma, 19B9-1990 yıllarında Amasya merkez ilçeye bağlı Kışlacık köyünde, bazı önemli üzüm çeşitlerinin döllenme biyolojileri ile her bir üzüm çeşidi için en uygun dölleyici (babalık) çeşidin tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular aşağıda Özet olarak ve rilmiştir. 1. Yapılan fenolojik gözlemler sonucunda Aliset, Kazova, Çavuş üzüm çeşitleri, kısmen de Abalı koca üzüm çeşidinin çiçek açma zamanları uyuşmaktadır. Sam üzüm çeşidinin daha geç çiçek açtığı ve çiçeklenme zamanının Abalıkoca üzüm çeşidiyle uyuş tuğu tespit edilmiştir. 2. Denemeye alınan üzüm çeşitlerinin ben düşme tarihleri temmuz; olgunlaşma tarihleri ise ağustos ayına rastlamaktadır. Ben düşme ve olgunlaşma zamanına güre üzüm çeşitlerinden Kazo va, Aliset erkenci; Çavuş, Abalıkoca orta; Sam üzüm çeşidi ise geçci çeşit olarak değerlendirilebilir. 3. Çiçek tozu çimlendirme denemeleri sonucunda, Çavuş ve Sam üzüm çeşitlerine ait çiçek tozlarında çimlenme görülmemiş tir. Denemeye alınan erselik üzüm çeşitlerinin (Kazova, Aliset ve Abalıkoca) çiçek tozu çimlenme oranlarında 'A 30 ' un üzerin de değerler elde edilmiştir. 4. Erselik çeşitlerde kendileme ile elde edilen meyve tu tumu yeterli olduğu için ek tozlamaya ihtiyaç olmadığı saptan mıştır. 5. Nelezleme denemeleri sonucunda fonksiyonel dişi çeşit lerden Çavuş üzüm çeşidi için en yüksek meyve tutumu, Kazova çeşidi ile döllendiğinde elde edilmiştir. Sam üzüm çeşidi için ise en yüksek meyve tutumu, Abalıkoca üzüm çeşidi ile döllen-diğinde saptanmıştır. 6. Denemeye alınan Abalı koca üzüm çeşidinin partenokar- piye eğilimli olmadığı, diğer üzüm çeşitlerinin ise parteno- karp tane tutumuna eğilimli oldukları tespit edilmiştir. 7. Denemeye alınan erselik üzüm çeşitlerinde (Kazova, A liset, Abalıkoca) meyve tutumları dikkate alındığında, ek toz- 1 amaya gerek kalmadan yetiştirilmelerinin mümkün olacağı sap tanm ştı r. 8. Dölleyici çeşitlerin bazı meyve özellikleri üzerine o luşturduklar ı etkiler farklı olmaktadır. Meyve karakter indeki değişimler tozlayıcı çeşidin genetik karakterinden ileri gel mektedir. 9. Serbest tozlama ile elde edilen en yüksek tohum in deksi, Çavuş üzüm çeşidinde 53.13 olup, melezleme ıslahında iyi bir ana materyal olarak kullanılabileceği saptanmıştır. 10. Denemeye alınan beş üzüm çeşidinde yapılan melezleme uygulamalarından elde edilen sonuçlara göre, çekirdek ağırlığı ile tane ağırlığı ve çekirdek sayısı ile tane ağırlığı arasın da olumlu ve önemli bir korrelasyon olduğu tespit edilmiştir.

8. SUMMARY A RESEARCH ON THE POLLINATION BIOLOGIES OF SOME IMPORTANT GRAPE VARIETIES GROWN IN AMASYA This study was carried out to determine the pollination biologies and the most profitable pollinazors for some important grape varieties grown in Kışlacık village of Amasya province, between 1989 and 1990. The results obtained were given below; 1. In accordance with the phenological observations, the flowering times of Aliset, Kazova, Çavuş and Abalikoca (partly) varieties were compatible. It was observed that Sanı grape variety has a later flowering time and was compatible with the Abalikoca grape variety. £. Among the experimented varieties of colour canging was observed in July and the ripening in August. According to the colour canging and ripening (for eating) period of the varieties, Kazova and Aliset could be accepted as early, Çavuş and Abalikoca as mid and Sam grape variety as late varieties. 3. In accordance with the results of the pollen germination trials, pollens of Sam and Çavuş grape varieties didn't germinate. Other hermophrodi te grape varieties (Kazova, Aliset and Abalikoca) showed germination, over 30 %. *i. It was found that the hermophrodi te varieties don't need to have an extra pollination since self-pollination is enough for the berry set. 5. As a result of the cross breed trials, it was found that Çavuş grape variety, which has functionaly female flo wers, gave the highest berry set when it was cross breed with Kazova grape variety, and Sam grape variety gave the highest- İh - berry set when it was cross breed with Abalikoca grape variety. 6. Abalikoca grape variety isn't incline for part- henocarpy but other varieties studied are incline for parthenocarpy. 7- In accordance with the berry set of studied hermo- phrodite grape varieties (Kazova, Aliset, Abalikoca) it was determined that these could be grown without an extra pol 1 inat ion. 8. The effects of pollinizor varieties on some berry characteristics were found significantly different. The differences in the berry characteristic were because of the genetical character of the variety. 9. The highest seed index observed with the free pollination were 53.13 at Çavuş grape variety. So, this variety can be used as a good origin material in cross breeding. 10. According to the results of cross breedings of the experimented five grape varieties, It was determined that there was a positive and significant correlation between seed weight and berry weight, and the number of seeds and berry weight.