Öğretmenlerin Öz Yeterlikleri İle İş Çevresine Uyum Davranışları Arasındaki İlişki

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı öğretmenlerin öz yeterlikleri ile iş çevresine uyum davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmada, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 eğitim öğretim yılı İstanbul ili Esenyurt ilçesindeki ilkokul ve ortaokullarda görev yapan 3282 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklemi ise bu evrenden basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle seçilen ve araştırmaya gönüllü katılmayı kabul eden 542 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerini elde etmek için; Schmitz ve Schwarzer (2000) tarafından geliştirilen ve Yılmaz, Köseoğlu, Gerçek ve Soran (2004) tarafından Türkçeye uyarlanan 'Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği', Demirkasımoğlu'nun (2012) geliştirdiği 'Öğretmenlerin İş Çevresine Uyum Ölçeği' ve 'Kişisel Bilgiler Formu' kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizi SPSS programı ile yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda; öğretmenlerin öz yeterliklerinin ortanın üzerinde bir düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin sahip oldukları öz yeterlikler; medeni durum, eğitim kademesi ve öğrenim durumu gibi değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterirken cinsiyet, branş ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılılar göstermediği görülmüştür. Öğretmenlerin iş çevresine uyum davranışlarının ise yine ortanın üzerinde bir düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin iş çevresine uyum davranışları; medeni durum, eğitim kademesi ve branş değişkenine göre anlamlı farklılıklar gösterirken cinsiyet, öğrenim durumu ve mesleki kıdem değişkenleri açısından anlamlı farklılıklar göstermediği görülmüştür. Öğretmenlerin öz yeterlikleri ile iş çevresine uyum davranışları arasındaki ilişkiyi saptamak için korelâsyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda araştırma bulguları incelendiğinde, öğretmenlerin öz yeterlikleri ile iş çevresine uyum davranışları arasındaki ilişki istatistiksel olarak orta düzeyde pozitif yönde ve anlamlı bulunmuştur. Aynı zamanda öğretmenlerin öz yeterlik düzeylerinin, onların iş çevresine uyum davranışlarını ne düzeyde yordadığını saptamak için regresyon analizi yapılmış ve analiz sonucunda düşük bir oranda yordadığı görülmüştür.

The main purpose of this research is to determine the relationship between teachers' self-efficacy and their behavior of adapting to the work environment. In the research, the relational survey model, which is included in the general survey model studies, was used. The universe of the research consists of 3282 teachers working in primary and secondary schools in the district of Esenyurt, Istanbul in the 2021-2022 academic year. The sample consists of 542 teachers who were selected from this population by simple random sampling method and accepted to participate in the research voluntarily. To obtain the data of the research; 'Teacher Self-Efficacy Scale' developed by Schmitz and Schwarzer (2000) in Germany and adapted into Turkish by Yılmaz, Köseoğlu, Gerçek and Soran (2004), 'Teachers' Self-Efficacy Questionnaire' developed by Demirkasimoğlu (2012) and 'Personal Information Questionnaire' form has been used. The analysis of the obtained data was done with the SPSS program. As a result of the analyzes made; It has been observed that teachers' self-efficacy is at a level above the average and there are significant differences according to variables such as marital status, school type, educational status, but not according to gender, branch and professional seniority. It was observed that the adaptation behaviors of the teachers to the work environment were again at a level above the average and showed significant differences according to the marital status, school type and branch variable, but did not show significant differences in terms of gender, professional seniority and educational status. When the research findings were examined, the relationship between teachers' self-efficacy and their levels of adaptation to the work environment was found to be moderately positive and significant. It was observed that teachers' self-efficacy predicted their work and work environment adaptation behavior at a low rate.