İbn Hazm'ın El-muhallâ Adlı Eserinde Ebu Hanife'ye Nispet Edilen Görüşlerin Tahkiki (Aile Hukuku Örneği)

Abstract

Bu çalışmada, Endülüslü fakîh İbn Hazm'ın telif ettiği ve İslam hukuku araştırmaları sırasında kendisine sıklıkla müracaat edilen bir kaynak olan el-Muhallâ'da Aile hukukuyla ilgili konularda Ebû Hanife'ye nispet edilen görüşlerin isabetli olup olmadığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Eserin mukayeseli hukuk türünde telif edilmiş olması ve bu tür eserlerde zikredilen muhalif görüşlerde hataların bulunması bizi bu çalışmaya sevk etmiştir. Çalışma, iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, kaynakları ve yönteminden bahsedilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, ilk olarak, el-Muhallâ'nın müellifi olan İbn Hazm'ın hayatı, hocaları, öğrencileri, eserleri, şahsiyeti, fıkıh metodu ve fıkhî görüşlerinden örnekler ele alınmış; akabinde el-Muhallâ ile ilgili bilgiler sunulmuştur. İkinci bölümde, İbn Hazm'ın el-Muhallâ adlı aserinde Aile Hukuku ile ilgili konularda Ebû Hanife'ye nispet edilen 191 görüş, tahkik edilmiştir. Söz konusu görüşlerin Ebû Hanife'ye âidiyeti araştırılırken, Hanefî mezhebinin en muteber kaynaklarına müracaat edilmiş olup, yapılan incelemeler sonucunda 20 görüşün hatalı olduğu tespit edilmiştir. Bunlar: Nikâh (5), Mehir (2), Cinsî Münasebet (2) Talak (5), Ric'at (2), Zıhar, İddet, İstîlâd ve Hidâne konularındadır. Sonuç kısmında ise yapılan araştırmalardan tespit edilen değerlendirmeler sunulmuştur.

The aim of this study is to determine whether the opinions of Abu Hanifa on the issues related to family law are right in al-Muhallâ, a resource which is copyrighted by Andalusian lawyer Ibn Hazm and which is frequently applied to during Islamic legal researches. The facts that the work has been copyrighted in the form of comparative law and that there are mistakes in the opposing views mentioned in such works have led us to this work. The study comprises of two chapters. Subject, scope, resources and methodology of the study was mentioned in the introduction part. Firstly, the author of Muhallâ's -Ibn Hazm's- life; his hodjas, students, works, fiqh method and examples from his remarks regarding fiqh was discussed; and immediately afterwards, information on al-Muhallâ was provided in the first chapter. 191 remarks regarding Family Law, which were attributed to Abu Hanifa within Ibn Hazm's work titled al-Muhallâ was analyzed along the second chapter. Most acknowledged resources were consulted while investigating whether these remarks in question belonged to Abu Hanifa, and it was found that 20 remarks were erroneous. These remarks were regarding concepts of; Marriage (5), Mahr (2), Sexual Relations (2), Divorce (5), Retreat (2), Zihar, Iddah, Istilad (having a child from one's own female slave) and Adoption. Implications identified as outcomes of analyses were presented in conclusions part.