Salgın Hastalıkların Amerikalı Kadın Misyoner Kurbanları

Abstract

Salgın hastalıklar insanlık tarihinde daima önemli bir yer teşkil etmiş, dönem dönem devletlerin, toplumların ve insanların bireysel, sosyal ve ekonomik yaşamlarını derinden etkilemiştir. Uygarlıkların kesişim noktasında bulunan ve ticari geçiş hatlarında yer alan toplumlar, etkileşimin yoğunluğu yüzünden salgınlardan daha fazla etkilenmişlerdir. Bu yüzden olsa gerek, üç kıtanın birleştiği ve ticaret yolları üzerindeki Anadolu, geçmişten günümüze daima salgınlarla yüz yüze gelmiştir. Bu salgınların yoğun olduğu zaman dilimlerinden birisi de, Amerikan Board’un Osmanlı topraklarında misyonerlik çalışmaları yürüttüğü 1820 yılından Birinci Dünya Savaşı’nın sonlarına kadar devam eden süreçtir. Bu yüzden salgının etkilerinin, yerli düşünürlerin yanında misyonerlerce de dillendirildiği ve Amerikan Board raporlarına bile konu olduğu görülür. Hatta kaynaklara yansıdığı kadarıyla kimi misyonerlerin, görev yaptıkları şehirlerde maruz kaldıkları bazı salgın hastalıklar yüzünden hayatlarını kaybettikleri görülmektedir. İşte bu araştırma, Amerikan Board örgütü adına çalışan, bir ideal uğruna ülkelerini terk ederek Osmanlı topraklarına gelen ve salgın hastalıklar yüzünden yaşamını yitiren (evli ya da bekâr) kadın misyonerlerin konu edinmektedir. Konu öncelikle Amerikan Board örgütünün kendi belgelerinde yer alan bilgiler, yine bu örgütün yayınlamış olduğu Yıllık Raporlardaki kayıtlar ve örgütün “The Missionary Herald” adlı yayın organında yer alan yazılar ile Osmanlı Arşivinde konuyla ilgili tespit edilen belgeler üzerinden ortaya konulacaktır. Çalışmanın amacı, anılan belgeler ışığında, salgın hastalıklardan Osmanlı topraklarında hayatların kaybeden kadın misyonerlerin hem kimliklerin hem de hangi salgın hastalıktan öldüklerini ortaya koymak ve böylece alan yazına bazı katkılar sağlamaktır.