Samsun İlinde Tarıma Dayalı Sanayinin Geliştirilebilmesi Üzerine Bir Araştırma

Abstract

ivÖZETSAMSUN İLİNDE TARIMA DAYALI SANAYİNİN GELİŞTİRİLEBİLMESİÜZERİNE BİR ARAŞTIRMAAraştırmanın temel amacı, Samsun İli'ndeki tarıma dayalı sanayi işletmeleriningenel yapısı, sorunları ve geliştirilebilme olanaklarının ortaya konulmasıdır.Araştırmanın verileri, tam sayım yöntemine göre 59 tarıma dayalı sanayi işletmesindenyüz yüze yapılan anketler yoluyla elde edilmiştir. Araştırma bulguları, her bir alt sektöriçin ve genel olarak değerlendirilmiştir. Sadece öz sermayeleri ile yatırımda bulunanişletmelerin oranı %75 iken, işletme kredisi kullananların oranı %22'dir. Ortalama 23kişinin istihdam edildiği işletmelerde, kalifiye eleman bulmada sıkıntılar yaşanmaktadır.Faaliyetlere göre işletmelerin kapasite kullanım oranı %17,4 ila %79,2 arasındadeğişmektedir. Çok iyi teknolojiye sahip olan işletmelerin oranı %8,5, Ar-Geçalışmalarında bulunanların oranı ise %15,3'dür. Aynı sektördeki diğer işletmelerle işbirliği yapanların oranı %25,4'dür. İşletme giderlerinin %95,3'ünü ham madde giderlerioluşturmaktadır. İşletmeler geneline göre ürünün ancak %10,3'ü dış pazarlara ihraçedilmiştir. İşletmecilerin devletten sigorta primleri ve vergilerin azaltılması ve elektrikfiyatlarının düşürülmesi şeklinde beklentileri bulunmaktadır. Samsun'da tarıma dayalısanayinin geliştirilebilmesi için; ülkede siyasi ve ekonomik istikrarın sağlanması, reelfaiz oranlarının düşürülmesi, enerji fiyatlarında indirim yapılması ve sözleşmeliyetiştiriciliğin teşvik edilmesi gerekli görülmektedir. Bununla birlikte, işletmelerinteknoloji transferine yatırım yapmaları, yapısal sorunlarının çözümlenmesi, işletmelerarasında dikey bütünleşme ve iş birliğinin sağlanması daha hızlı gelişmelerine vepiyasalarda rekabet güçlerinin artmasına yardımcı olabilecektir.Anahtar Kelimeler: Tarıma dayalı sanayi, yapısal özellikler, toplam faktör verimliliği,gelişme stratejileri, Samsun

vABSTRACTA RESEARCH ON THE DEVELOPMENT STRATEGIES FOR AGRO-INDUSTRY İN SAMSUN PROVIENCE, TURKEYThe main purpose of this research is to explore the structures and issues ofagro-industry and to suggest recommendation to develop agro-industry in Samsunprovince. The data of the research were gathered from the total of 59 agro-industryenterprises in the region. Interview schedules were used to collect data from thoseenterprises. Research findings were presented by sub-sectors. About 75% of theenterprises invested their own capital only and 22% of the enterprises used operatingloans. 23 workers were employed in these enterprises which had difficulties in findingqualified workers. According to the sub-sectors, the average ratio of capacity use variedfrom 17,4% to 79,2%. Only 8,5% of the enterprises advanced their technology and15,3% of the enterprises invested R&D activities in order to increase their market share.Only 25,4% of the enterprises collaborated each other. Row material mainly (95,3%)constituted the expenses of these enterprises. According to the average of theenterprises, 10,3% of crops were exported to the external market. The entrepreneursexpected from the government to reduce premium of workers' insurance, tax andelectric prices. In order to develop agro-industry in Samsun, political and economicstability should be ensured in the country, the rate of real interest and energy pricesshould be decreased, and contract farming should be encouraged. Furthermore, in agro-industry sector, investments by technology transfer, structural improvement and verticalintegration and collaboration among the enterprises would help the enterprises to growrapidly and become more competitive in the markets.Key Words: Agro-industry, structural features, total factor productivity, developmentstrategies, Samsun