Tütünde ( Nicotiana Tabacum L. ) Bazı Kantitatif Karakterlerin Kalıtımının Diallel Analizi

Abstract

öz TÜTÜNDE ( Nicotiana tabucum L. ) BAZI KANTtTATÎF KARAKTERLERİN KALITIMININ DİALLEL ANALİZİ S. Metin Kara Danışman: Prof. Dr. Enver Esendal Bu çalışmanın amacı tütünde bazı önemli özelliklerde genetik yapı ve kalıtım mekanizmasını ortaya koymak ve uygun ebeveyn ve ümitvar melez populasyonları belirlemektir. 6 ebeveyn ve bunların resiproklar hariç diallel melezleri altı agronomik ve dört kimyasal özellik bakımından incelenmiştir. Elde edilen veriler Griffing Metod II, Model I uyum yetenekleri analizi, yarım diallel tablo varyans analizi, Jinks-Hayman diallel melez analizi ve heterosis ve heterobeltiosis oranları ile değerlendirilmiştir. Fi melezlerinin ebeveynlerle mukayesesi bütün özelliklerde önemli heterosis göstermiştir. Griffing uyum yetenekleri analizi toplam azot hariç bütün Özelliklerde eklemeli genetik varyansın önemli olduğunu ortaya koymuştur. Yaprak alanı, kül oranı, toplam azot, total alkaloid ve toplam şekerde özel uyum yeteneği varyansınınönemli bulunması eke 1 emel i olmayan varyans komponentinin de önemini açıklamaktadır. Hayman'm diallel melez analizi toplam azot dışındaki bütün özelliklerde hem eklemeli hem de dominant! ık varyanslarının önemli olduğunu doğrulamaktadır. Yaprak uzunluğu, yaprak genişliği, yaprak alanı, toplam azot ve toplam sekerde üstün dominantılık durumu saptanmıştır. Buna karşılık bitki boyu, yaprak sayısı, yaprak verimi, kül oranı ve total alkaloid özelliklerinde kısmi dominantı mevcuttur. Bitki boyu ve yaprak verimi en az iki gen çifti tarafından, diğer özelliklerin pek çoğu bir gen çifti tarafından idare edilmektedir. Dar anlamda kalıtım derecesi total alkaloid, yaprak sayısı, kül oranı ve bitki boyu için yüksek, diğer özelliklerde ise düşük-orta seviyelerdedir.

ABSTRACT DIALLEL ANALYSIS OF INHERITANCE OF SOME QUANTITATIVE CHARACTERS IN TOBACCO ( Nicoti&na tabacum L. ) Ş. Metin Kara Adviser: Prof. Dr. Enver Esendal The objectives of this study were to determine the genetic systems and mechanisms of inheritance of some important characters and to identify suitable parents and promising hybrid combinations. A six-parent diallel cross, excluding reciprocals, of tobacco was tested for six agronomic and four chemical attributes. Statistical analysis were performed on data for each trait using combining ability analysis of Griffing Method II, Model I, diallel cross analysis of Jinks-Hayman and variance analysis of half diallel table. Percentage heterosis and heterobeltiosis were also performed. Comparisons of Fi hybrids with the parents indicated significant heterosis for all traits studied. Combining ability analysis of Griffing revealed that additive genetic variance was highly significant and predominant for all traits, except for total nitrogen. The estimates of specific combining ability variance indicated that dominant component of genetic variance was also important for leaf area, ash content, total nitrogen, total alkaloid and totalsugar. Analysis of the same material using Hayman's technique confirmed the importance of both additive and dominant components of genetic variance for all traits, except for total nitrogen. The degree of dominance estimated to be in the overdominance range for leaf length, leaf width, leaf area, total nitrogen and total sugar. However, there was an indication of partial dominance for plant height, number of leaves, leaf yield end total alkaloid. The number of gene pairs governing plant height and leaf yield was found to be at least two, while it was one for most of the attributes. Narrow sense heritability estimates were high for total alkaloid, number of leaves, ash content and plant height. For other traits, it was in the range of medium to low.