Asarcık'ta (Samsun) Arazi Kullanımı ve Sosyo-Ekonomik Yapıyla İlişkisi

Abstract

2020 yılı itibariyle başlayan Covid-19 salgını ve son yıllarda kendini iyice hissettiren küresel iklim değişikliğinin ortaya çıkardığı salgın hastalıklar, doğal afetler ve gıda üretimindeki sıkıntılar kırsal alanın ve arazi kullanımının sürdürülebilir olmasının değerini daha da artırmıştır. Bu sebeple arazi kullanımı konusunda yapılan çalışmaların önemi de paralel bir şekilde artmaktadır. Bu çalışmada, Samsun'un Asarcık ilçesinde arazi kullanımı ve bu kullanımın sosyo-ekonomik yapıyla ilişkisi incelenmiştir. İlçede arazi kullanımı 30 yıllık dönemde ele alınmıştır. Çalışmada uzaktan algılama yöntemlerinin kontrollü sınıflandırma tekniğinden faydalanılmıştır. İlçenin arazi kullanımı tarım, orman, mera ve yerleşme olmak üzere 4 kullanım türü bakımından incelenmiştir. Çalışmanın amacı Asarcık ilçesinde arazi kullanımının değişimi, arazi bozulmasının nedenleri ve sürdürülebilir arazi kullanımının ortaya konulmasıdır. Ayrıca ilçedeki sosyo-ekonomik yapı ile arazi kullanımı arasındaki ilişki de ele alınmıştır. Çalışmada sahaya yönelik arazi çalışmaları yapılmış, örnekler alınmış, coğrafi bilgi sistemlerinden yararlanılarak harita çizimleri tamamlanmıştır. Elde edilen tüm veriler değerlendirilerek ilçenin arazi kullanımının zamansal değişimi ve sosyo-kültürel etkileri açıklanmıştır. Arazi kullanımının zamansal değişimini göstermek için 1990, 2000, 2010 ve 2020 yılları seçilmiştir. Son otuz yıllık değişim incelendiğinde tarım alanları %69'dan %34'e, mera alanları ise %2'den %1.7'lik orana düşmüş, orman alanları %28'den %58'e, yerleşim alanları ise %1'den %6'ya yükselmiştir. Bu durumun sebebinin tarım faaliyetinin zaman içerisinde terkedilmesi ve kırsal alanların dışarıya göç vermesi olduğu anlaşılmıştır. Ekonomisi büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa bağlı olan Asarcık'ta çiftçilerin ekonomik sebeplerle üretimi terk ettikleri görülmüştür. İlçede gelişim ve istihdam için diğer önemli sektör inşaattır. Son on yılda ilçe merkezinin yerleşim alanı büyük oranda genişlemiştir. Asarcık, sahip olduğu fiziki coğrafya şartları gereğince tarım ve hayvancılık faaliyetleri için önemli bir potansiyele sahiptir. İlçenin sahip olduğu tarım ve hayvancılık potansiyelini kullanabilmesi için Tarım Master Planı yapılmalı ve uygulamaya konulmalıdır. Anahtar Sözcükler: Asarcık, arazi kullanımı, sosyo-ekonomik, CBS

The Covid 19 epidemic that started as of 2020 and the epidemics, natural disasters and problems in food production caused by global climate change that has made itself felt in recent years, have further increased the value of the sustainability of rural areas and land use. Therefore, the importance of studies on land use is increasing in parallel. In this study, the land use in Asarcık district of Samsun and its relationship with socio-economic structure were examined. Land use in the district has been handled over a 30-year period. In the study, the controlled classification technique of remote sensing methods was used. The land use of the district has been examined in terms of 4 usage types as agriculture, forest, pasture and settlement. The aim of the study is to reveal the change of land use, causes of land degradation and sustainable land use in Asarcık district. In addition, the relationship between the socio-economic structure and land use in the district is also discussed. In the study, field studies were carried out for the field, samples were taken, and map drawings were completed by using geographic information systems. By evaluating all the data obtained, the temporal change of the land use of the district and its social cultural effects are explained. The years 1990, 2000, 2010 and 2020 were chosen to show the temporal variation of land use. When the change in the last 30 years is examined, farming areas down to rate from %69 to %34, also pasture fields down to rate from %2 to %1.7. On the other hand, forest areas increased from %28 to %58, residential areas increased from %1 to %6. It has been understood that the reason for this situation is the abandonment of agricultural activities over time and the migration of rural areas to the outside. In Asarcık, whose economy is largely dependent on agriculture and animal husbandry, it has been observed that the farmers have abandoned production for economic reasons. Another important sector for development and employment in the district is construction. In the last ten years, the settlement area of the district center has expanded considerably. Asarcık has an important potential for agriculture and animal husbandry activities due to its physical geographical conditions. In order for the district to use its agricultural and livestock potential, an Agricultural Master Plan should be made and put into practice. Key Words: Asarcık, land use, socio-economic, GIS