Glamoç Kazası’nın 1850 Yılı Demografik Yapısı

Abstract

Osmanlı Devleti vergi toplama ve askerlik işlerini organize edebilmek amacıyla çeşitli zamanlarda nüfus sayımları yapmıştır. Yapılan sayımlar sonucunda elde edilen veriler nüfus defterlerine işlenmiştir. Nüfus defterleri ait oldukları bölgenin sosyal, ekonomik ve demografik yapısına ilişkin ayrıntılı bilgiler sunmaktadır. Söz konusu defterlerden ayrıca yer isimleri ve bu isimlerin süreç içerisindeki değişimlerini takip etmek de mümkündür. Bu çalışmada, Bosna Vilayeti Travnik Sancağı’na bağlı Glamoç Kazası’nın demografik, ekonomik ve sosyal yapısına ilişkin bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmanın temelini nüfus defterleri oluşturmaktadır. Nüfus defterleri esas alınarak bölgenin tahmini toplam nüfusu ve hane büyüklüğü hesaplanmış, nüfus yaş aralıkları ve üretkenlik bakımından irdelenerek bölgenin demografik yapısı tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca halkın engel durumuna ve bölgedeki nüfus hareketliliğine ilişkin bilgiler de sunulmuştur. Meslek dağılımı incelenerek ekonomide hangi sektörün ve mesleğin ön planda olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bunlara ek olarak Müslüman ve gayrimüslimlerin ortak ikamet alanları, müstakil olarak yaşadıkları yerler ve buradan hareketle de kazanın yerleşim yerleri belirlenmiştir.