Romatoid Artritte Doku Doppler Ekokardiyografi ve Pulse Wave Doppler Ekokardiyografi İle Kalp Tutulumunun Değerlendirilmesi

Abstract

ÖZET Amaç: Bu çalışma aşikar kalp hastalığı olmayan Romatoid Artritli ( RA ) hastalarda doku doppler ekokardiyografi ( DDE ) ve standart pulse wave ( PW ) doppler ekokardiyografi ile kalp tutulumunun ve diyastolik fonksiyonların değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Metod: Çalışmaya Amerikan Romatizma Birliği'nin ( ACR ) 1987'deki gözden geçirilmiş kriterlerine göre RA tanısı konulan, yaşlan 20- 66 arasında değişen, 5' i erkek 29'u kadın 34 RA'lı hasta alındı. Kontrol grubu ise aynı yaş grubunda, 28'i kadın 6'sı erkek 34 sağlıklı bireyden oluşturuldu. PW doppler ekokardiyografi ile erken ( E ), geç ( A ) diyastolik velositeleri, bunların oranı E/ A, E dalgasının deselerasyon zamanı ( EDT ) ve intraventriküler relaksasyon zamanı ( IVRT ) değerlendirildi. DDE'de ise bölgesel erken ( Em ) ve bölgesel geç ( Am) diyastolik velositeleri, Em/ Am oram, Em deselerasyon zamanı ( Emdt ) ve IVRT değerlendirildi. Hastalık aktivite düzeyi DAS28 ( disease activity score ) skoruna göre, radyografik evreleme Steinbrocker evrelemesine göre ve fonksiyonel durum değerlendirilmesi ise sağlık değerlendirme formuna ( health assesment questionnare- disability index = HAQ- Di ) göre yapıldı. RA'lı hastalar hastalık süresine göre 0- 4 yıl, 5-9 yıl ve 10 yıl ve üzeri olmak üzere 3 gruba ve DAS28 skoruna göre hesaplanan hastalık aktivite düzeyine göre hafif, orta ve şiddetli olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Bulgular: Yapılan ekokardiyografik inceleme sonucunda RA'lı hastaların PW standart doppler ile transmitral elde edilen IVRT ve EDT değerlerinde kontrole göre anlamlı bir fark saptandı ( sırasıyla, p=0.01, p=0.02 ). Yine bu grubun DDE ile septal bölgeden elde edilen Em, Am, Em/ Am oranı, EmDT ve IVRT değerlerinde kontrollere göre anlamlı farklılık saptandı ( p< 0.05 ). Hastalık süresine göre DDE ile yapılan incelemede 10 yıl ve üzeri olan grupta septal Em velositesi diyastolik fonksiyon için bildirilen 'cut off ' 8 cm/sn değerinin altında idi. Ayrıca hastalık süresiyle Em diyastolik velositesi arasında septal bölgede negatif yönde ( p= 0.042, r= -0.351 ) ilişki saptandı. Hastalık aktivitesine göre ayrılan gruplar DDE ile incelendiğinde orta hastalık aktivitesine sahip olan grupta septal Em velositesinde diyastolik disfonksiyon lehine anlamlı azalma olduğu görüldü ( p= 0.03 ). CRP düzeyleri ile ise septal bölgedeki Em ( p=0.009, r= -0.441 ), Em / Am ( p< 0.005, r = -0.470 ) arasında negatif yönde korelasyon saptandı. VSonuç: Sonuç olarak biz RA'da hastalık süresiyle ve aktivitesiyle ilişkili olarak sol ventrikülün diyastolik fonksiyonlarında bozulma olduğunu, DDE ile bu bozulmanın öncelikle miyokardm septal bölgesinden başladığını tespit ettik. Bu nedenle DDE aşikar bir kalp hastalığı olmayan RA'lı hastalarda diyastolik fonksiyon bozukluğunun erken dönemde ve doğru olarak belirlenmesinde yararlı bir inceleme yöntemi olabilir. Anahtar kelimeler: Romatoid artrit, kardiyak tutulum, diyastolik disfonksiyon, doku doppler ekokardiyografi, standart PW doppler ekokardiyografi VIABSTRACT Objective: The aim of this study was to evaluate cardiac functions in the patients with rheumatoid arthritis ( RA ) by tissue doppler echocardiography and conventional pulse wave ( PW ) doppler echocardiography. Methods: The study consisted of 34 RA patients ( 29 female, 5 males, mean age 45±10 years and range 20- 66 years ) who fulfilled 1987 revised criteria of the American College of Rheumatology ( ACR ). The control group consisted of 34 age and sex matched healthy volunteers ( 6 males, 28 females, mean age 45±1 1 years and range 20- 66 years ). Early diastolic velocity ( E ), late diastolic velocity ( A ), E/ A ratio, deceleration time of E wave ( EDT ) and intraventricular relaxation time ( IVRT ) were evaluated by PW doppler echocardiography. Regional early diastolic velocity ( Em ), regional late diastolic velocity ( Am ), Em/ Am ratio, Em deceleration time ( Emdt ) and IVRT were evaluted by tissue doppler echocardiography. Disease activity was assessed by disease activity score ( DAS 28 ), functional impairment was estimated by the HAQ-DI ( health assesment questionnare- disability index ) and radiographic signs were assessed with Steinbroker criteria. The patients were divided into three groups according to the duration of the disease (0-4 years, 5-9 years, >10 years ) and also divided into three groups according to the disease activity score ( mild, moderate and severe ). Results: There were statistically significant differences between RA patients and the controls in term of transmitral IVRT and EDT which were performed by PW doppler echocardiography ( respectively p=0.01, p= 0.02 ). As compared by tissue doppler echocardiyography we found a statistically difference between RA and the controls in term of Em, Am, Em/ Am, EmDT and IVRT at the septal region ( p< 0.05 ). Em diastolic velocity of the septal region was lower than 8 cm/s in the group in which the disease duration was longer than ten years. In addition there was negative correlation between the septal Em diastolic velocity and the disease duration ( p=0.042, r= -0.351 ). Additionaly we found that the Em diastolic velocity of the septal region was also lower in the group of which disease activity score was moderate ( p=0.03 ). As the systemic inflammation markers and the diastolic velocities were compared, there was negative correlation between CRP and Em ( p=0.009, r= -0.441 ), Em/ Am ( p<0.005, r= -0.475 ) in the septal region. VIIConclusion: Finally we concluded that there was a tendency to the diastolic dysfunction of the left ventricul as the duration and activity of the disease increased. The Tissue doppler echocardiography revealed that diastolic dysfunction of the left ventricul appears primarly at the septal region of the myocardium. For this reason tissue doppler echocardiography may be a useful method for the detecting diastolic function in the early stages of RA. Key words: Rheumatoid arthritis, cardiac involvement, diastolic dysfunction, tissue doppler echocardiography, conventional PW doppler echocardiography. VIII