Dört Faktörlü Yeme Farkındalığı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik and Güvenirlik Çalışması

Abstract

Amaç: Dört Faktörlü Yeme Farkındalığı Ölçeği (4F-YFÖ), çe- şitli alanlarda yemeye özgü farkındalığı hem tepkisizlik, yargılamama, içsel farkındalık, dışsal farkındalık alt faktörleri ile hem de farkındalı- ğın tutum ve davran ış alanları ile değerlendirmesi nedeniyle dikkat çeken, çok yönlü bir yeme fark ındalığı ölçeğidir. Bu çal ışmada, 4F- YFÖ’nün Türkçeye uyarlanarak, geçerlik ve güvenirliğini ortaya koy- mak amaçlanm ıştır. Gereç ve Yöntemler: Metodolojik ara ştırma tasarımı kullanılan çalışma, 2021-2022 akademik yılında bir vakıf üni- versitesinde 300 katılımcıyla yürütülmüştür. Google Formlar’da yapı- landırılmış bir anket aracılığıyla bilgi formu, 4F-YFÖ ve Yeme Tutumu Testi uygulanmıştır. İstatistiksel değerlendirmede iç tutarlılık katsayısı, faktör analizleri ve korelasyonları incelenmiştir. Bulgular: Pilot çalış- mada, 4F-YFÖ’nün yüksek güvenirli ğe sahip oldu ğu ve ölçekten madde çıkartılmadan geçerlilik analizine uygun olduğu belirlenmiştir. Öncelikle, Kaiser-Meyer-Olkin de ğeri 0,890 ile örneklem büyüklü ğü oldukça yeterli ve Bartlett küresellik testi χ2=2496,114, p<0,001 düze- yinde istatistiksel olarak anlamlı olduğundan, 4F-YFÖ faktör analizi için uygun bulunmuştur. Ardından açıklayıcı faktör analizi 150 katılımcı ile incelenmiş olup, faktör yükleri >0,30 ve öz değerleri >1 ile ortaya çıkan varyansın %57,3’ünü açıklayan 4 faktörlü bir yapı olduğu saptanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi diğer 150 katılımcı ile gerçekleştirilmiş olup, uyum iyiliği indeksleri yakla şık hataların ortalama karekökü=0,013; Karşılaştırmalı Uyum İndeksi=0,981; Uyum İyiliği İndeksi=0,966; Normlaştırılmış Uyum İndeksi=0,948; standartlaştırılmış ortalama ha- taların karekökü=0,081; Düzeltilmiş Uyum İyiliği İndeksi=0,961; χ2/ser- bestlik derecesi=1,021 olarak iyi uyum gösterdi ği belirlenmi ştir. İç tutarlılık analizinde Cronbach alfa katsay ısı 0,933 olarak bulunmuş ve ölçeğin çok yüksek güvenilirlikte oldu ğu bulunmuştur. Sonuç: Yeme farkındalığı, yeme tutumu ve bilincinin geni ş kapsamda incelenmesini sağlayan önemli bir olgudur. Bu çalışmada, yeme farkındalığı düzeyle- rinin belirlenebilmesi için 4F-YFÖ Türkçe formunun genç eri şkinler için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu gösterilmiştir.